Zachowanie równowagi kwasowo - zasadowej to jeden z podstawowych warunków, który musisz spełnić, by twój organizm funkcjonował prawidłowo. Tę równowagę określa  współczynnik pH. Jego wartość wskazuje czy przemiany zachodzące w naszym organizmie prowadzą do stanu zakwaszenia (pH <7) czy też alkalozy (zasadowicy), czyli zbyt wysokiego poziomu zasad (pH>7). Równowaga kwasowo-zasadowa jest gwarancją prawidłowego przebiegu procesu przemiany materii. To, co jesz wpływa na to, jak blisko, bądź jak daleko jesteś od stanu idealnego. Twój organizm potrzebuje w odpowiednich proporcjach zarówno związków o charakterze kwaśnym jak i zasadowym.

Kwasica czy zasadowica?

Zarówno kwasica jak i zasadowica są stanami niekorzystnymi - jednak z tą pierwszą mamy do czynienia częściej. Zwykle pojawia się ona gdy twoja dieta jest bogata w mięso, jaja i wędliny (działają kwasotwórczo), a jednocześnie uboga w warzywa i owoce (o działaniu zasadotwórczym). Do zakwaszenia organizmu przyczynia się także stres, otyłość, spożywanie nadmiernych ilości alkoholu czy choroby takie jak: cukrzyca, choroby nerek i wątroby. Zasadowica z kolei często ujawnia się przy: intensywnych, trudnych do opanowania biegunkach, czy wymiotach. Mogą ją wywołać także zaburzenia psychiczne (tzw. zasadowica oddechowa) przebiegających z hiperwentylacją (czyli nadmiernym, przyśpieszonym i pogłębionym oddechem). Okazuje się więc, że dla zachowania zrównoważonego pH potrzebna jest ci nie tylko odpowiednia dieta ale higiena psychiczna czyli tryb życia, w którym racjonalnie dawkujesz sobie pracę i odpoczynek i nie narażasz się na zbyt duży poziom stresu.

Sprawdzaj równogę

Przewlekła kwasica objawia się stałym zmęczeniem (choć starasz się odpoczywać), napadowymi bólami głowy, problemami z cerą (skóra poszarzała, z oznakami przemęczenia), zaburzeniami oddychania, apatią, osłabieniem. Główne symptomy zasadowicy to z kolei zaburzenia oddychania (oddech jest powierzchowny lub przesadnie głęboki - zasadowica oddechowa), zaburzenia pracy serca, koncentracji, drażliwość. Jeśli obserwujesz takie objawy u siebie porozmawiaj  z lekarzem i poproś  o badania diagnostyczne. Najprostszym wskaźnikiem, co dzieje się w twoim organizmie jest wynik pH moczu. Osoby, które jedzą  dużo mięsa mają pH kwaśne. Dieta mieszana daje odczyn lekko kwaśny, natomiast wegetarian cechuje pH obojętne. O równowadze kwasowo-zasadowej twojego organizmu informuje także współczynnik pH krwi.

• Optymalne pH krwi waha się między 7,35 - 7,45. Groźne są spadki pH poniżej 6,8 oraz wzrost pH powyżej wartości 7,8. Może wtedy dojść do: zatrzymania procesów oddechowych, zakłócenia pracy enzymów komórkowych oraz uszkodzenia białek ustrojowych. Prawidłowe wartości pH moczu mieszczą się w granicach 4,6 -7,8. Odczyn pH moczu jest zmienny w zależności od pory dnia i spożytego posiłku (rano zazwyczaj jest kwaśny).

Zachowaj umiar

Na stan równowagi kwasowo - zasadowej wpływ wywierają składniki znajdujące się twoim pożywieniu. Zakwaszająco działają chlor, fosfor i  siarka, a także kwas fitynowy (obecny w mące żytniej, pszennej i ryżowej oraz w orzechach) kwas szczawiowy (w szpinaku, rabarbarze, kakao, herbacie) oraz kwas benzoesowy (jest dodawany jako substancja konserwująca, w naturalnym stanie obecny jest w żurawinach i borówkach). Działanie zakwaszające mają jaja, mięso, wędliny, ryby, sery, produkty zbożowe, tłuszcze i słodycze.

Ale zakwaszenie wywołują także procesy przemiany materii zachodzące w twoim organizmie. Na przykład w wyniku utleniania  białek, tłuszczów, i węglowodanów powstaje kwas węglowy. Także nadmierna aktywność fizyczna, do której nie jest przygotowany twój organizm powoduje wytwarzanie jest kwasu mlekowego. Organizm sam produkuje kwasy gdy się głodzisz albo spożywasz zbyt dużo tłuszczy a za mało węglowodanów (ciała ketonowe)

Pomóż sobie

Warto wspomóc organizm w nieustającej pracy nad utrzymaniem pH w równowadze i wyrobić w sobie nawyk prawidłowego komponowania posiłków poprzez włączanie zarówno produktów o działaniu zakwaszającym jak i alkalizującym. Ponieważ jednak to, co jemy dostarcza nam większej ilości związków kwasotwórczych aniżeli zasadotwórczych, dlatego w diecie należy dbać szczególnie o te drugie. Warto kierować się  kierując się zasadą, że produktów zasadotwórczych powinno być w diecie 80 proc. a kwasotwórczych tylko 20 proc.  Powinniśmy zwiększyć spożycie warzyw i owoców, a także mleka, które dostarczają nam pierwiastków zasadotwórczych. Istotne jest uświadomienie sobie faktu, iż siła zasadotwórcza warzyw, owoców oraz mleka jest słabsza aniżeli zakwaszanie organizmu przez produkty mięsne, stąd też warto zwiększyć udział tych pierwszych w diecie.

• Kwasy niekwasotwórcze. Warto wiedzieć, że kwas jabłkowy ( jabłka, śliwki,  pomidory) oraz  cytrynowy (cytryny, ananasy) w procesie przemiany materii w naszym organizmie ma działanie zasadotwórcze, w przeciwieństwie do kwasy benzoesowego (borówki,żurawiny).  Ciekawostką jest także to, że w fasoli przeważają składniki zasadotwórcze, a np. w grochu czy soi - kwasotwórcze

Jeśli należysz do osób aktywnych, a treningi zajmują dużą część twojego życia, musisz jeszcze bardziej uważać, by nie zburzyć naturalnej harmonii. Podczas intensywnego uprawiania sportu twój organizm jest wprost bombardowany produkowanymi kwasami (pirogronowym, mlekowym). Stężenie kwasu mlekowego we krwi, w czasie spoczynku wynosi 0,9 mmol/l (8,12 mg%) i jest to wartość prawidłowa (fizjologiczna). Badania dowodzą, że w czasie intensywnego uprawiania sportów szybkościowo-wytrzymałościowych (biegów długodystansowych, kolarstwa, pływania na czas na długie dystanse) stężenie kwasu mlekowego może wzrosnąć nawet trzydziestokrotnie! (do 28 mmol/l, 250 mg%). Dodatkowo, wysiłek fizyczny przyczynia się do spalania zmagazynowanego tłuszczu, a produktami tego procesu są ketony – związki potęgujące zakwaszenie ustroju. Zdrowy, silny i prawidłowo odżywiony organizm nie powinien mieć problemów z pozbyciem się nadmiaru kwasów i zachowaniem naturalnej równowagi, jednak gdy przy układaniu codziennego menu nie bierzesz pod uwagę kwasotwórczego i zasadotwórczego działania pokarmów – organizm może nie dać sobie rady. Dlatego tak ważne jest świadome włączanie odpowiednich produktów do diety.

Przy pisaniu artykułu korzystałam z książek: „Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka" - H. Ciborowskiej i A. Rudnickiej oraz „Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu" - pod red. j. Gawęckiego i L. Hryniewieckiego

Dodaj komentarz