Odmian sałat jest co niemiara i nie różnią się tylko wyglądem. Smak - bo sałata go posiada - decyduje o towarzystwie, w jakim dana odmiana zielonych liści powinna się znaleźć. I tak, sałaty gorzkie i ostre  można mieszać ze sobą, doprawiając ostrymi sosami typu winegret czy musztardowy. Sałaty te dobrze czują się z dodatkiem mięs. Sałaty słodkie  z kolei dobrze wypadają w sosach śmietankowym i serowym, oraz w kombinacjach z warzywami i owocami.

Sałaty gorzkie

• Cykoria sałatkowa, w kształcie zwartej kolby, ma liście twarde i gorzkie, zwłaszcza u nasady. Nadaje się do sałatek mieszanych, doskonale spełnia rolę przybrania i można ją podawać wypełnioną farszem serowym, mięsnym lub warzywnym.

• Dębowa lub dębolistna ma listki o luźnych główkach i czerwonawych brzegach. Nazwę zawdzięcza ich podobieństwu do listków dębu. Smak ma delikatny i lekko przydymiony, znakomicie sprawdza się w miksach różnych sałat.

• Endywia (znana też jako Scarole lub eskariola). Bliska krewna cykorii, o twardych listkach, ciemniejszych od strony zewnętrznej i bladozielonych w środku. Nadaje się do gotowania, można ją serwować z sosem z masła i czosnku.

• Frisee czyli endywia kędzierzawa ma zdecydowanie najbardziej wyrazisty, ale sympatyczny, gorzkawy posmak. Jak wszystkie z rodziny cykorii, listki ma twarde, mocno poskręcane, ciemnozielone na zewnątrz, a jasne wewnątrz. Świetna jako podkładka pod smażone wątróbki lub rozbef w plastrach.

• Lollo bianco i Lollo rosso to sałaty kędzierzawe, o listkach falistych, poskręcanych na brzegach. Smak tych odmian jest wyrazisty, mocno orzechowy. Doskonała w kombinacjach serowych.

• Pissenlit czyli mniszek lekarski albo mlecz, cieszy się wielką popularnością jako ziele w lecznictwie, ale też jako przysmak. Jego listki najlepiej smakują, kiedy są młode - starsze należy blanszować i podawać jak szpinak. Zblanszowany mniszek ma smak korzenny i delikatny aromat, bo listki zawierają olejki eteryczne. Serwuj go z masłem.

• Pourpier, po polsku zwany portulaka, należy do sałat rosnących dziko. Listki ma mięsiste, owalne, porastające wiotką gałązkę. Liście obiera się i dodaje do mieszanek jako element dodający pikanterii, gdyż pourpier ma smak wyraziście orzechowy i chrupką konsystencję.

• Radiccho lub Trevise ma ciemnoczerwone listki i jest zwarta jak główka kapusty. Z uwagi na kolor chętnie stosowana do mesclun - mieszanek sałatkowych popularnych w okolicach Nicei. Doskonała z klasycznym sosem winegret z dodatkiem musztardy.

• Rokieta, częściej zwana rukolą, listki ma podłużne, ciemnozielone, twarde. Aromat pieprzny i bardzo zdecydowany, pikantny smak. Należy do sałat dziko rosnących. Możesz ją podawać samodzielnie, w mieszankach sałat, blanszować jak szpinak lub stosować do farszów pierogowych. Najlepiej posiać rokietę w ogrodzie, bo taka ma smak bardziej wyrazisty. Podawaj ją z prostym dressingiem z oliwy z oliwek, kropli octu balsamicznego i z tartym parmezanem.

• Roszponka, z francuska znana też jako mache, to drobne sześcio-siedmiolistne rozetki o ciemnym zabarwieniu. Spośród sałat gorzkich roszponka ma smak najdelikatniejszy, lekko orzechowy. Doskonała w sosie winegret, do którego dodaj ocet winny - malinowy czy orzechowy.

Sałaty słodkie

• Batawia ma listki faliste, lekko karbowane. Jest odmianą sałaty lodowej, stąd jej chrupkość i delikatny smak.

• Głowiasta o delikatnych, łatwo mnących się liściach, ma smak łagodny, neutralny. U nas najchętniej przyrządza się ją w sosie śmietankowo-żółtkowym, który podkreśla jej lekko ziołową świeżość.

• Sukrine lub cukrowa to wiejska, letnia sałata, chętnie hodowana na działkach. Listki ma dość grube, w smaku jest słodkawa, ziołowa. Interesująco smakuje z winegretem wzbogaconym koperkiem lub z sosem jogurtowo-koperkowym.

• Lodowa to amerykańska odmiana sałaty o soczystych, twardych, chrupiących liściach, które nadają się do sałatek z wyrazistymi sosami serowymi, jogurtowymi i majonezowymi. Możesz ją też wykorzystać do faszerowania mięsa oraz dusić.

• Masłowa jest odmianą sałaty głowiastej, ale jej liście są bardziej kruche, a główka ma mniej ścisłą budowę. Soczysta i delikatna w smaku. Świetnie się czuje w wiosennym sosie polskim

• Rzymska to podstawa sałatki Cesar. Ma mięsiste, włókniste liście o wyraźnie zaznaczonych nerwach. Zewnętrzne są dość twarde, ale te w środku są bardzo delikatne. Doskonała do garni i w mieszankach warzywnych.

Walory zdrowotne i dietetyczne

100 g sałaty (średnio osiem listków) = 14 kcal
95 g wody, 0,2 tłuszczów, 1,7 g białka, 1,4 g węglowodanów, 0,4 g błonnika, 360 mg potasu, 18 mg wapnia, 1 mg żelaza, 1,4 mg betakatotenu, 7 mg witaminy C

Sałata polecana jest

• Wszystkim, którzy mają problemy z zaparciami. Zawiera dużo miękkiego błonnika i reguluje perystaltykę jelit.
• Kobietom w ciąży, które potrzebują diety bogatej w potas, wapń, żelazo i kwas foliowy, niezbędne do prawidłowego rozwoju układu nerwowego u dziecka.
• Osobom na diecie - sałaty można jeść dużo, gdyż zawiera mało kalorii i jest bogata w przyspieszający przemianę materii jod.

Sosy i dressingi

• Klasyczny winegret

Szalotka, ząbek czosnku, 3 łyżki oliwy z oliwek, 1 łyżka octu winnego, sól. Szalotkę lub czerwoną cebulkę sałatkową pokrój w piórka, a czosnek w płatki (może być miażdżony lub wyciskany), posyp solą i odstaw na kilka minut, aż cebula puści sok. Wtedy zalej ją oliwą i octem. Zasada tego sosu jest prosta: na 3 części oliwy zawsze dawaj 1 część octu. Sos idealny do wszystkich rodzajów sałat. Wzbogacisz go, dodając łyżkę prawdziwej francuskiej musztardy - znacznie ostrzejszej od produkowanych u nas. Do rukoli możesz podawać bez  cebuli i czosnku, w zamian posypując struganymi piórkami parmezanu.

• Imbirowo-miodowy dressing

Do koziego sera na ciepło, na gorzkiej sałacie kędzierzawej. Główka czosnku, 4 łyżki płynnego miodu, 3 łyżeczki startego, świeżego imbiru, pół szklanki oliwy z oliwek (lub olej orzechowy), 1/3 szklanki octu balsamicznego, 100 g prażonych płatków migdałowych i garść orzechów włoskich, sól, pieprz.
Wyciśnij lub zmiażdż czosnek, utrzyj imbir, dodaj pozostałe składniki i wymieszaj. Tym gęstym sosem skrop sałatę, połóż na niej ciepły ser i serwuj natychmiast, z grzankami z białego chleba tostowego.

• Wiosenny sos polski

Pół szklanki gęstej, kwaśnej śmietany, żółtko z jajka ugotowanego na twardo, drobno pokrojony szczypiorek, łyżka octu spirytusowego, sól, pieprz.

W tym sosie dosłownie nurzamy sałatę, tak by liście stały się wiotkie i własnym sokiem zasiliły smak sosu. Jest to typowy polski sos do miękkich sałat głowiastych. Tylko pyszny smak tej wiosennej potrawy usprawiedliwia wymiętoszenie listków, które w tym wypadku powinny być serwowane w dużych kawałkach. Taką nasączoną sałatę nakłada się na widelec a nie nabija, gdyż jest tak wiotka, jak by była zblanszowana.

Savoire-vivre podawania sałaty

Sałatę jedz, nabijając ją na widelec. Oznacza to, że musi być przedtem porwana na drobne kawałki, by w trakcie jedzenia zbyt duże liście nie brudziły policzków i brody jedzącego. Sałaty nigdy nie podawaj pokrojonej nożem, ani nie dziel nożem na talerzu.

Mesclun czyli nicejski bukiet

Patrząc wstecz, sałatomiania zaczęła się najpóźniej w wieku XIX, by dziś stać się normą. Zjawisko zajadania się sałatą wzięło się z ludowego obyczaju zbierania młodych listków jadalnych roślin. W okolicach Nicei twierdzą, że sałata to ich wynalazek, ale to typowo prowansalskie zadufanie, u nas też jada się listki szczawiu, młodej pokrzywy czy lebiody, a od nicejskich zarozumialców dzieli nas prawie dwa tysiące kilometrów. Nie mniej, trzeba im oddać, że wymyślili mieszanie listków, a mieszankę nazwali mesclun. W wydaniu klasycznym mesclun składa się wyłącznie z młodych listków mniszka lekarskiego i zielonej sałaty, koniecznie różnych odmian. Popularność mesclun doprowadziła do tego, że ogrodnicy zaczęli sałaty uprawiać. Wzbogacili też asortyment sałat  o cykorię i radicchio, co urozmaiciło wybór o kolor czerwony i żółty, oraz o różnokształtne liście

Dodaj komentarz