Aż osiem na dziesięć osób uskarża się od czasu do czasu na bóle w plecach. Najczęstszą tego przyczyną jest niestabilność kręgosłupa wywołana osłabieniem pewnych grup mięśni. Na tę dolegliwość najczęściej narzekają kobiety: najpierw ciąża, a potem noszenie dziecka, wózka, zakupów znacznie obciążają kręgosłup. Z kolei mężczyznom szkodzi praca fizyczna (dźwiganie ciężarów).
Szkodliwy bezruch
Główne przyczyny kłopotów to brak ruchu, złe nawyki poruszania się oraz źle zorganizowane stanowisko pracy (nie tylko w biurze, ale także np. w kuchni czy przy domowym komputerze). Powodują one długotrwały skurcz mięśni karku, barków i dolnej części pleców. Gdy długo trwasz w jednej pozycji, zmniejsza się przepływ krwi przez napięte mięśnie. W rezultacie są one niedotlenione i tak rodzi się ból. Co zaskakujące, ortopedzi nie są zgodni co do częstości występowania bólu kręgosłupa u osób otyłych i szczupłych. Przypuszcza się, że sama nadwaga nie musi wywoływać bólu, ale jeżeli on wystąpi, to jego nasilenie jest większe niż u osób szczupłych.
Naucz się stać
Stań prosto w swojej zwykłej pozycji i oprzyj się plecami o ścianę, tak by pośladki i łopatki dotykały do niej. Wyobraź sobie, że do czubka głowy masz przywiązany sznurek, ciągnący cię do góry. Wciągnij brzuch. Teraz zrób parę kroków do przodu. Wyprostowanie pleców i uniesienie głowy powoduje, że środek ciężkości ciała się przesuwa, a to ogromna ulga dla kręgosłupa.
W łazience zawieś lustro na wysokości twarzy, by uniknąć niewygodnego pochylania głowy lub balansowania na czubkach palców. Ręcznik i półeczkę na przybory do mycia zębów zawieś na wysokości ręki. Podobnie ścierkę do naczyń i półeczkę na przyprawy w kuchni.
Jak schylać się i dźwigać
Najbardziej narażonym na obciążenia odcinkiem kręgosłupa jest tzw. krzyż, czyli okolice od kości ogonowej do odcinka lędźwiowego włącznie. Przyczyną 80 proc. dolegliwości krzyża jest pochylanie się na wyprostowanych nogach. Dlatego zawsze należy zgiąć kolana, by zmniejszyć odległość rąk od podnoszonego przedmiotu. Możesz przykucnąć lub przyklęknąć. Rzecz, po którą sięgasz, dźwignij na wysokość brzucha. Powoli wyprostuj się, przy podnoszeniu powinny pracować mięśnie nóg, a nie pleców.
Jak odpoczywać
Gdy ciało jest długo w tej samej pozycji, zmniejsza się przepływ krwi przez napięte mięśnie. Po kilku godzinach siedzenia dokucza dolny odcinek pleców, szyja i ramiona. Aby tego uniknąć, trzeba mieć właściwe krzesło.
- Najważniejsze jest oparcie. Powinno być wyściełane i mieć wybrzuszenie dla krzyżowo-lędźwiowej części kręgosłupa.
- Dobre krzesło ma ponadto: regulowaną wysokość i boczne oparcia, na które można przenieść część ciężaru ciała.
- Stopy powinny być wygodnie oparte o podłogę, a blat biurka tak wysoki, by można było założyć nogę na nogę.
- Jeśli spędzasz dużo czasu przed telewizorem, ustaw go na takiej wysokości, żeby ekran mieć na wprost oczu.
- Do spania spraw sobie łóżko z niezbyt miękkim materacem, który pozwoli na pełne rozprężenie mięśni. Zrezygnuj z jaśków, pod głowę podłóż płaską poduszeczkę (taką, która wypycha pustą przestrzeń pod szyją i lekko unosi tył głowy, ale nie plecy).
Małe zmiany, duży efekt
- Mycie włosów - Nie pochylaj się nad wanną (na kręgi lędźwiowe działa wtedy siła równa naciskowi 300 kg!). Rób to podczas kąpieli lub pod prysznicem.
- Pobudka - Nie wyskakuj z łóżka, to stres dla rozluźnionych podczas nocnego spoczynku mięśni. Najpierw postaw nogi na podłodze, następnie usiądź, podpierając się na rękach.
- Wsiadanie i wysiadanie z samochodu - Kręgosłup szczególnie nie lubi gwałtownej zmiany pozycji połączonej ze skrętem tułowia. Zanim wsiądziesz, odwróć się plecami do wejścia i usiądź, następnie powoli wciągnij nogi do środka.
- Zakupy - Zawartość siatek dziel na połowę i nieś w obu rękach. Prostuj plecy i unoś głowę, prostuj szyję, ściągaj łopatki, nie kul ramion.
Szybka pomoc przeciwbólowa
Jeśli ból dokucza mocno, sięgnij po tabletkę. Najskuteczniej działają preparaty z grupy tzw. niesterydowych leków przeciwzapalnych, np. aspiryna, ibuprofen, paracetamol. Gdy ból jest ostry i przenikliwy, dobrze jest przyłożyć okład z lodu. Przy długotrwałym bólu warto przykleić plaster rozgrzewający lub zrobić sobie ciepłą kąpiel. Czasem wystarczy zmiana pozycji: połóż się na brzuchu, by odciążyć przednią część kręgosłupa, i oddychaj miarowo.
Kiedy do lekarza
Utrzymujący się ból może mieć różne przyczyny: wysunięcie się lub wypadnięcie jądra miażdżystego (popularnie zwanego dyskiem), zmiany zwyrodnieniowe, skrzywienia, reumatoidalne zapalenie stawów, a nawet guzy kręgosłupa i rdzenia. Bóle kręgosłupa mogą być spowodowane także chorobami ginekologicznymi, kamicą nerkową, zaawansowanymi zmianami zwyrodnieniowymi stawów biodrowych. Lekarz zwykle przepisuje środki przeciwbólowe i przeciwzapalne, witaminy, leki rozluźniające mięśnie, niekiedy również kortykosteroidy. Zależnie od stanu choroby może zalecić zabiegi rehabilitacyjne: masaż, ćwiczenia rozluźniające, wyciąg. Pomaga także fizykoterapia: nagrzewania (np. diatermia, lampy solux), ultradźwięki i specjalne kąpiele.
Jak uniknąć skrzywienia kręgosłupa
1. Trzymaj głowę do góry – garbienie się przeciąża dyski w krzyżu.
2. Siedź prawidłowo – aby uda i tułów tworzyły kąt prosty.
3. Ruszaj się – utrzymasz w formie mięśnie brzucha i pleców, podtrzymujące kręgosłup). Specjaliści zalecają pływanie, jogę, tai chi, taniec, stretching, aerobik i spacery.



