Dlaczego natura nie obdarzyła wszystkich jednakowym tempem przemiany materii?

To nie wina natury, ale czasów, w których żyjemy. Nasi przodkowie mieli okresy głodu i okresy sytości, po czasie obżarstwa następował czas postu. Organizm przystosowywał się do określonych faz: „jest jedzenie”, „nie ma jedzenia” i uaktywniał geny oszczędne, zabezpieczające organizm na czas braku pożywienia. Dzięki nim zmniejszało się tempo przemiany materii i organizm mógł przetrwać. W tej chwili w naszym kręgu kulturowym jedzenia jest wbród. Ani przednówek, ani okres postów religijnych nie są dla organizmu sygnałem wyciszenia. Cały rok jemy dużo za dużo, więc geny oszczędne ulegają zanikowi. Być może niedługo będzie można przeprowadzać badania, które – stwierdzając obecność tych genów lub jej nie stwierdzając – niejako przepowiedzą nowo narodzonemu dziecku „Oj, nie pojesz ty sobie bezkarnie w życiu” albo „Szczęściarzu, będziesz mógł jeść za dwóch!”.

Stosując tę samą dietę, powinniśmy przynajmniej chudnąć w tym samym tempie, ale tak się nie dzieje.

To tempo zależy od genów i nawyków żywieniowych nabytych w dzieciństwie. Przeprowadzając wywiad, mający na celu ustalenie odpowiedniej diety odchudzającej, zawsze zaczynam od pytania o wagę rodziców i najniższą wagę w wieku dorosłym. Jeśli rodzice mają nadwagę, a my od dzieciństwa walczymy z dodatkowymi kilogramami, każda nasza próba odchudzania się będzie bardziej mozolna niż w wypadku osób, które długo były szczupłe.

Skąd ta różnica?

Wyjściową liczbę komórek tłuszczowych dziedziczymy po rodzicach. Jeśli dodatkowo te komórki tłuszczowe  namnożą się w dzieciństwie na skutek złego odżywiania, w wieku dojrzałym nie znikną. Mogą się skurczyć, ale pozostaną w zbyt dużej liczbie.

Co jeszcze może utrudniać skuteczne odchudzanie?

Niektóre choroby, jak np. niedoczynność tarczycy, spowalniają tempo przemiany materii. Na zwiększoną szybkość przybierania na wadze może także wpływać stosowanie tabletek antykoncepcyjnych. Reakcja organizmu nie musi być natychmiastowa. Czasami wzrost wagi kobiety odnotowują po roku, dwóch, a nawet więcej od odstawienia tabletek. Duże znaczenie mają też wcześniejsze próby odchudzania. Paradoksalnie: osoba nieustannie się odchudzająca będzie zrzucała kilogramy wolniej niż ktoś, kto po raz pierwszy decyduje się na dietę odchudzającą. Organizm osoby niemal na okrągło stosującej takie diety spowalnia tempo przemiany materii, odkłada zapasy w obawie przed ponownym ograniczeniem racji żywnościowych. I ostatni element: wiek. Po 40. roku życia tempo przemiany materii gwałtownie spada. Gdy pięćdziesięciolatka staje w szranki z córką, z góry jest skazana na porażkę.

Nie mamy wpływu na geny, ale może są sposoby na przyspieszenie odchudzania?

Takim sposobem zawsze będzie ruch, duża aktywność fizyczna. Naprawdę duża, czyli nie 30-minutowy spacerek, ale co najmniej 45-minutowy intensywny wysiłek. Krótszy wysiłek fizyczny jest podczas odchudzania niemal bez znaczenia. Wtedy spalamy cukier z wątroby i mięśni, ale nie tłuszcz! Kończymy ćwiczenia, jesteśmy głodne jak wilki i rzucamy się na wysokokaloryczny posiłek. Uzupełniamy w ten sposób zapasy cukru i… znów znajdujemy się  w punkcie wyjścia. Aby sięgnąć do pokładów tłuszczu, trzeba ćwiczyć niemal dwukrotnie dłużej. Podkreślam jednak: ćwiczenia w domu, z zegarkiem w ręku, dla osób odchudzających się są koszmarem – nużą, męczą, zniechęcają.  Dlatego polecam zajęcia ruchowe w grupie, gdzie czas ćwiczeń upływa szybciej, a wszyscy się wzajemnie mobilizują.

A ograniczanie liczby i kaloryczności posiłków? Może gdy będziemy jeść mniej niż szybciej chudnąca koleżanka, osiągniemy zamierzony efekt?

Zachowajmy zdrowy rozsądek. Poniżej 1000–1200 kalorii dziennie nie możemy zejść bez szkody dla zdrowia. Poza tym główna zasada odchudzania się brzmi: „Nie dopuszczamy do sytuacji, kiedy jesteśmy głodni, by nie myśleć nieustannie o jedzeniu”. Myśląc o jedzeniu, na pewno więcej zjemy. Jako dietetyk polecam niewielkie, ale częste posiłki.

• Pamiętaj! Osoba nieustannie się odchudzająca będzie zrzucała kilogramy wolniej niż ktoś, kto podejmuje tę próbę po raz pierwszy!

Dodaj komentarz