Fakt powszechności chorób reumatoidalnych zwiększa wagę problemu. Wielu ludzi bardzo cierpi, a u części z nich choroba doprowadza do trwałego kalectwa. Jakie są przyczyny i rodzaje tych chorób?

Reumatyzm to szerokie pojęcie zawierające różnego typu choroby narządu ruchu, dotyczące przede wszystkim stawów, ale też ścięgien, wiązadeł i mięśni. Co ważne, zdarza się, że niektórym chorobom o podłożu zapalnym towarzyszą schorzenia innych narządów - serca, nerek, układu naczyniowego i nerwowego.

Często przyczyną choroby są niewyleczone w odpowiednim czasie wady wrodzone, na przykład zwichnięcie stawu biodrowego. Pojawia się wtedy dysplazja stawów biodrowych, prowadząca do choroby zwyrodnieniowej tych stawów. Chorobie towarzyszy ból, zaburzenia funkcji ruchowych, prawidłowego chodu. W poważnych zaniedbaniach konieczne jest operacyjne wstawienie sztucznego stawu lub skazuje się pacjenta na trwałą niepełnosprawność i cierpienie. Na szczęście od wielu lat obowiązują kontrolne badania wszystkich dzieci. Dzięki nim wykrywane są wady wrodzone stawów biodrowych, co pozwala na wczesne wdrożenie skutecznego leczenia.

Bolesną i przewlekłą chorobą układu ruchu jest gościec stawowy, czyli reumatoidalne zapalenie stawów. Kobiety chorują na nie częściej niż mężczyźni, u których częstszą dolegliwością jest zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa.
Zapalenie stawów, popularnie nazywane reumatyzmem, łatwiej się leczy niż kolagenozy, w których atakowane są ważne narządy wewnętrzne. Choroby reumatyczne są przewlekłe i bywają przyczyną poważnego inwalidztwa w zakresie narządu ruchu.

Chorzy są czasem zdezorientowani - boli - ale trudno im określić źródło dolegliwości. Czy to stawy, mięśnie, czy ścięgna? Do kogo się zwrócić - do ortopedy, reumatologa, a może do neurologa?

Jeśli bóle są silne i nie mijają w ciągu kilku dni po zastosowaniu prostych środków przeciwbólowych, towarzyszy im poranne zesztywnienie i pojawiają się obrzęki, wtedy nie ma na co czekać. Najlepiej zgłosić się do lekarza rodzinnego, który zleci  rutynowe badania krwi i moczu. Te badania są konieczne, ponieważ objawy charakterystyczne dla chorób reumatycznych mogą wystąpić w chorobie nowotworowej lub w początkowej fazie żółtaczki zakaźnej, kiedy nie ma innych symptomów.

Gdy lekarz rodzinny rozpozna przyczynę dolegliwości, najczęściej kieruje pacjenta do reumatologa. Czasami potrzebna jest też konsultacja ortopedyczna.
Zdarza się, że choć wyniki wszystkich badań są dobre i nic nie wskazuje na reumatoidalne przyczyny dolegliwości, bóle nie ustępują, są bardzo silne i nie pomagają środki przeciwbólowe. Może to być przypadek schorzenia zwanego fibromialgią. Przyczyny tej choroby są neuropsychiczne, stosuje się leki działające na układ nerwowy pacjenta.

Zdarza się, że ból pojawia się nagle, ale po kilku dniach znika. Czy trzeba taką sytuację przeczekać, czy też powinniśmy od razu udać się do lekarza?

Nagły ból jest zazwyczaj wynikiem urazu, gwałtownego i niefortunnego ruchu, który spowodował naciągnięcie ścięgna, silne skręcenie. Wtedy trzeba brać proste środki przeciwbólowe, apap lub paracetamol, i oszczędzając bolesne miejsce spokojnie poczekać. Nie powinniśmy powstrzymywać się przed zażywaniem środków przeciwbólowych, ponieważ silny ból powoduje automatyczne przykurcze mięśni, co może pogłębić kontuzję. Jeśli jednak w ciągu 2-3 dni ból nie minie, trzeba udać się do lekarza.

Z wiekiem dolegliwości kostno-stawowe się nasilają. Dlaczego tak się dzieje i jak można pomóc cierpiącym starszym ludziom?

Choroba zwyrodnieniowa stawów powszechnie dotyczy ludzi w starszym wieku. Po pięćdziesiątce cierpi na nią połowa populacji, a po sześćdziesiątce prawie 80 procent. Podstawową przyczyną jest starzenie się organizmu. Przez lata następuje stopniowe niszczenie chrząstek stawowych i tworzenie się zmian w nasadach kostnych. Prowadzi to do uszkodzenia stawów i upośledzenia ich czynności. Wpływ na stan naszych stawów mają też wcześniejsze urazy, otyłość, wadliwa postawa, przebyte choroby reumatyczne, ciężka praca fizyczna oraz złe warunki bytowe. Leczenie tego przewlekłego schorzenia jest długotrwałe i dlatego powinno się unikać leków, które wywoływałyby niepożądane skutki. Terapia najczęściej polega na podawaniu niesterydowych leków przeciwzapalnych, a w niektórych przypadkach blokad sterydowych.

Czy istnieje skuteczna profilaktyka tego typu chorób?

Uniwersalnym zaleceniem jest prowadzenie zdrowego trybu życia i niedopuszczenie do nadwagi i otyłości. Otyłość bardzo poważnie szkodzi stawom, zwłaszcza biodrowym i kolanowym, niekorzystnie wpływa na funkcjonowanie całego organizmu.

Bardzo ważny jest ruch. Ćwiczenia gimnastyczne, jazda na rowerze, pływanie i chodzenie. Szybkie chodzenie, energiczny marsz z prędkością około 6 km na godzinę, a nie powolne człapanie, które czasami skłonni jesteśmy traktować jako wystarczającą aktywność fizyczną. Ruch jest zdrowy na wszystko, zalecamy go w profilaktyce osteoporozy, która też jest przyczyną dolegliwości bólowych w kościach i stawach.

Działaniem profilaktycznym jest unikanie jednostajnego przeciążania określonych partii mięśni i stawów. Dolegliwościom stawowym sprzyja stojąca praca, wielogodzinne przesiadywanie przed komputerem, wyczynowe uprawianie niektórych dyscyplin sportowych lub ciężka praca fizyczna, w której wykonuje się jednostajne i powtarzalne ruchy wymagające dużego wysiłku. Nie zawsze możemy się przed takimi sytuacjami obronić. Koniecznie należy wtedy wykonywać ćwiczenia „odwrotne", specjalną gimnastykę, a w wolnym czasie wprowadzić jak najwięcej zdrowej i relaksującej aktywności fizycznej.

Dodaj komentarz