Nawet lekkie pochrapywanie to absolutnie  wystarczający powód, żeby zgłosić się do laryngologa. Chrapać może nawet dziecko, jeśli ma przerost migdałka gardłowego albo migdałków podniebiennych. U dorosłych dolegliwość ta zaczyna występować najczęściej w wieku ok. 20 lat, ale tylko podczas snu w pozycji na wznak. W późniejszym wieku ludzie chrapią już bez względu na ułożenie ciała. Chrapanie to zjawisko w dużym stopniu związane ze starzeniem się i procesami wiotczenia tkanek. Jest niewątpliwie domeną mężczyzn. Kobiety ze względu na obecność  estrogenów (które utrzymują jędrność tkanek), są raczej wolne od tej przypadłości, ale tylko do momentu menopauzy. Po okresie przekwitania, jeśli nie stosują zastępczej terapii hormonalnej, w niczym już nie ustępują mężczyznom. Chrapanie występuje szczególnie często u osób otyłych, nasila się niejednokrotnie wraz ze wzrostem wagi. Znaczna nadwyżka kilogramów sprzyja tej dolegliwości w wyniku „ciasnoty” na szyi, zmniejszającej drożność górnych dróg oddechowych. Jeśli obwód szyi (numer kołnierzyka koszuli) przekracza 42 centymetry, istnieje duże prawdopodobieństwo, że dana osoba zacznie chrapać.

Bezpośrednią przyczyną wydawania głośnych dźwięków podczas snu jest utrudnienie przepływu powietrza przez górne drogi oddechowe w wyniku pojawienia się w nich jakiejś przeszkody. Takich przeszkód może być wiele. Jeżeli na przykład mięśnie tworzące język i ściany gardła są zbyt rozluźnione, mogą się zapadać, blokując oddychanie (zdarza się to po wypiciu alkoholu, zażyciu leku nasennego czy uspokajającego). Kłopoty mogą mieć też źródło w skrzywionej przegrodzie nosowej. Furkoczące dźwięki powstają wtedy na skutek nieprawidłowego przepływu powietrza. Bez względu na przyczynę chrapania, efekt jest zawsze ten sam: nabrane wraz z oddechem powietrze napotyka na opór i musi przedzierać się przez gardło pod większym ciśnieniem. Miękkie ścianki gardła wpadają wówczas w wibrację i pojawia się nieprzyjemny efekt dźwiękowy.

Zagrożenie dla zdrowia

W wyniku zaburzenia swobodnego oddychania wdech osoby chrapiącej jest o 50 ml mniejszy niż u osoby śpiącej normalnie. Gorsze dotlenienie organizmu powoduje, że chrapiący rano budzi się niewyspany i zmęczony.

Zagrożenia zdrowotne związane z chrapaniem zależą od jego nasilenia – dość ciche pochrapywanie od czasu do czasu jest tylko niemiłym dla innych hałasem. W cięższych przypadkach może dojść do okresowego zablokowania dróg oddechowych, czyli bezdechu (moment, kiedy się nie oddycha). O chorobie zwanej zespołem snu z bezdechami mówi się wtedy, gdy w ciągu godziny nastąpi co najmniej 10 przerw w oddychaniu, a każda z nich trwa co najmniej 10 sekund. Skutki to: ciągłe niewyspanie i wyczerpanie, zagrożenie chorobami krążenia, a nawet śmiercią w wyniku uduszenia się.

Dokładna diagnoza może być postawiona wyłącznie na podstawie testu snu zwanego polisomnogramem, wykonywanego tylko w szpitalu. Test mierzy liczbę i długość momentów bezdechu, ocenia wysycenie organizmu tlenem, etapy snu i wykrywa liczbę przebudzeń pacjenta w ciągu nocy.

Co zrobić, żeby mniej chrapać?

Specjalizujący się w leczeniu chrapania znany laryngolog dr David Fairbanks z George Washin University przedstawił narzekającym na niewyspanie chrapiącym „program samopomocy”, który ma ułatwić nocny wypoczynek im i domownikom. Przede wszystkim spróbuj żyć jak sportowiec i zrzuć nadwagę.

Zrezygnuj z alkoholu na dwie godziny przed snem oraz ogranicz leki uspokajające i nasenne przed zaśnięciem. Staraj się również spać na boku: do pleców pidżamy przyszyj piłeczkę tenisową (to uniemożliwi ci leżenie na wznak). Możesz zastosować także specjalny aparat dentystyczny dla chrapiących. Zanim jednak wyleczysz chrapanie, kup partnerce albo partnerowi dobre korki do uszu.

Aparat czy operacja?

Najprostszym sposobem uciszenia się w czasie snu jest właśnie zakładanie wyżej wspomnianego specjalnego aparatu dentystycznego. Aparat ten umożliwia branie właściwych wdechów i wydechów dzięki przesunięciu żuchwy do przodu, co otwiera drogi oddechowe. Urządzenie pomaga osobom z niedorozwiniętymi żuchwami i głębokim zgryzem.

Innym sposobem radzenia sobie z chrapaniem jest zakładanie na noc specjalnej maski. Jest ona połączona rurką ze sprężarką powietrza. Podaje śpiącemu powietrze pod ciśnieniem zwiększonym w stosunku do atmosferycznego, dzięki czemu ściany jego dróg oddechowych nie zapadają się. Jeśli się ją założy, chrapanie mija od razu, ale powraca po zdjęciu.

Poprawa oddychania za pomocą maski to leczenie wyłącznie objawowe, związane z koniecznością stosowania sprzętu, co niestety w jakiś sposób ogranicza swobodę podczas snu. Jedynie chirurgiczna korekcja drożności dróg oddechowych daje możliwość całkowitego wyleczenia chrapania. Podczas operacji chirurg usuwa przeszkodę powodującą chrapanie. Wybrana metoda zależy od ustalonych przyczyn chrapania i stopnia występującego bezdechu. Najczęstsze zabiegi to zmniejszenie masy podniebienia miękkiego oraz języczka. Zabiegi te mają na celu usztywnienie ścian gardła.

Efekty operacji dają znać o sobie bardzo szybko: znika chrapanie, powraca spokojny sen i normalny oddech. Dzięki intesywniejszemu dotlenieniu wyleczona osoba odzyskuje swoje dobre samopoczucie i ma więcej energii.

Decybele, które szkodzą

Chrapanie męczy nie tylko chrapiącego. Jest także niebezpieczne dla osób, które śpią w tym samym pokoju. Dźwięki, jakie wydobywa z siebie osoba chrapiąca, mogą mieć nawet 90 decybeli. A takie natężenie dźwięku można porównać z odgłosem ciężarówki jadącej po autostradzie. Jedynym ratunkiem są w takiej sytuacji zatyczki do uszu.

• Jak sobie ulżyć. Nie ma lekarstwa, które zlikwidowałoby chrapanie. W aptekach dostępne są natomiast preparaty bez recepty, które ułatwiają osobom chrapiącym oddychanie w czasie snu: krople nawilżające śluzówki, spray przeciw chrapaniu oczyszczający nos, spray udrażniający nos i nawilżający błonę śluzową a także spraye do gardła, do nosa lub specjalne listki doustne. 

Gdzie szukać pomocy

Bydgoszcz • Wojewódzki Szpital Gruźlicy i Chorób Płuc
Katowice • Katedra i Klinika Pneumologii, Śląska Akademia Medyczna
Lubin • I Odział Wewnętrzny Szpitala im. Jonstona
Łomża • Odział Laryngologii Szpitala Wojewódzkiego
Poznań • Klinika Pneumologii, Akademia Medyczna
Radom • Szpital ZOZ
Warszawa • Instytut Medycyny Wewnętrznej, Wojskowa Akademia Medyczna; Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Pneumologii, Akademia Medyczna; Klinika, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc
Wrocław • Klinika Pneumologii, Akademia Medyczna
Zabrze • II Katedra i Klinika Laryngologii, Śląska Akademia Medyczna

Dodaj komentarz