Scenariusz pojawiania się problemów ze stawami jest dość prosty. Najczęściej mają one swoje źródło w braku ruchu. Co wysiłek fizyczny ma wspólnego ze stawami? Bardzo wiele – sprawne i jędrne mięśnie w sposób naturalny amortyzują obciążenia związane z ruchami ciała, oszczędzają stawy. To mięśnie „podnoszą” cię, kiedy wstajesz, np. z pozycji klęcznej lub kucznej. Dzięki nim możesz nosić ciężary – nie chodzi tu o sport wyczynowy, ale o tak prozaiczne zajęcia jak dźwiganie ciężkich przedmiotów, zakupów itp. Jeśli natomiast mięśnie masz słabe, cały impet obciążeń motorycznych spada właśnie na twoje stawy.
Nie forsuj ich...
...zwłaszcza w trakcie ćwiczeń. Jeśli postanowiłaś wprowadzić do swojego grafiku godną pochwały aktywność fizyczną, powinnaś najpierw oszacować swoje możliwości i kondycję. Jeśli do tej pory nie ćwiczyłaś, a do tego masz nadwagę, musisz szczególnie ostrożnie ułożyć plan treningowy. Nadprogramowe kilogramy obciążają głównie stawy kolanowe i kostki oraz przyczyniają się do deformacji stawów śródstopia. Z nadwagą są związane również bóle kręgosłupa – każde pochylenie ciała dodatkowo „męczy” kręgi i przyczynia do ich nieprawidłowego ustawienia. Jeśli do tego zafundujesz sobie zbyt intensywny trening, kłopoty czekają cię już po pierwszym seansie. Sesja na bieżni skończy się bólami stawów kolanowych i kręgosłupa, a to dlatego, że kolana i kręgi są już przeciążone dodatkowymi kilogramami, a podczas biegania po twardej powierzchni nie mają wystarczającej amortyzacji.
Co robić?
Zanim przystąpisz do treningu, dobrze byłoby zgubić kilka kilogramów.
• w siłowni najpierw trenuj ostrożnie mięśnie nóg – szczególnie ud, odgrywające kluczową rolę podczas późniejszych ćwiczeń sprzyjających spalaniu tkanki tłuszczowej (na bieżni, na ergometrze). Trening zaczynaj w bardzo łagodnym tempie – nie mając jeszcze dość solidnie wzmocnionych mięśni, nie powinnaś ćwiczyć intensywnie na przyrządach, by nie forsować stawów. Taki trening szczególnie obciąża stawy kolanowe – zawsze najpierw skonsultuj z trenerem prawidłowe ustawienie nóg.
Zapalenie stawów – nie tylko u dorosłych
Kiedyś określano je wspólnym mianem reumatyzmu, dzisiaj natomiast wiadomo, że choroby reumatyczne obejmują ponad 100 różnych schorzeń, a zapalenie stawów jest jednym z objawów. Generalnie, kojarzy się je z podeszłym wiekiem, tymczasem na reumatyczne zapalenie stawów chorują również dzieci. Zdiagnozowanie u nich tego schorzenia jest ważne, bo nieleczony reumatyzm prowadzi do trwałych zmian w obrębie stawów. W wieku dojrzałym i na starość oznacza to deformacje, prawie całkowicie uniemożliwiające aktywność ruchową. Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów występuje przed 16. rokiem życia i jest trudne do zdiagnozowania – nie zawsze objawia się bólami, często zaś – sztywnością poranną. Jedną z oznak problemów ze stawami u dziecka jest też wyraźne pogorszenie się charakteru pisma, kłopoty ze wzrokiem, rozdrażnienie.
Typowe reumatoidalne zapalenie stawów u dorosłych może być wynikiem zaniedbań w leczeniu infekcji o podłożu bakteryjnym lub wirusowym, które mogą doprowadzić do stanów zapalnych w obrębie stawów. Reumatyzm należy bowiem do schorzeń o charakterze autoimmunologicznym, co oznacza, że układ odpornościowy atakuje komórki własnego organizmu. Dlatego, jeśli w twojej rodzinie były skłonności do reumatyzmu, które możesz odziedziczyć, powinnaś w zarodku likwidować najdrobniejsze ogniska choroby: infekcje w obrębie jamy ustnej, przewlekłe przeziębienia, wszelkie stany zapalne.
Ruch i dieta to podstawa
Bezruch (leżenie, siedzenie, stanie) powoduje zastój płynów w kończynach, co prowadzi do obrzęków. Taki tryb życia nie ułatwia sercu przepchania krwi i limfy, bo z kończyn dolnych wypychają je skurcze mięśni, wywołane ruchem.
- aktywność fizyczna uważana jest za jeden z najważniejszych czynników utrzymujących stawy w dobrej kondycji – dzięki ćwiczeniom wzmacniają się mięśnie, a to odciąża stawy. Możesz dużo zrobić, by zapobiec kłopotom. Jeśli nie masz szansy regularnie ćwiczyć w klubie, korzystać z pływalni czy jeździć na rowerze – te dwa rodzaje aktywności są mocno zalecane przy problemach ze stawami – to kilka razy w tygodniu rób przynajmniej zwyczajną gimnastykę ogólnorozwojową.
- wyeliminuj z jadłospisu węglowodany proste: białą mąkę i cukier – wysoki poziom cukru we krwi sprzyja stanom zapalnym.
- postaw na dietę bogatą w kwasy tłuszczowe omega-3 (ryby morskie) i przyprawy takie jak: kurkuma, imbir, rozmaryn.
- przy problemach z obrzękami zrezygnuj z obuwia na wysokim obcasie, gdyż może to prowadzić do zniekształcenia kości śródstopia, a nawet do powstania halluksów. Tę bolesną deformację pierwszej kości śródstopia i stawu łączącego ją z kośćmi dużego palca można i warto zlikwidować operacyjnie. To zabieg nie tylko natury kosmetycznej – jego zadaniem jest przede wszystkim korekcja nieprawidłowości w budowie stopy i zapobieżenie dalszym zmianom zwyrodnieniowym.
Dobre kuracje
Sprawność stawów i mięśni przywracają zabiegi kinezoterapeutyczne – aby uzyskać odczuwalny efekt, zaleca się przyjęcie serii takich zabiegów (minimum 20). Natomiast regenerująco na chrząstkę działają zabiegi krioterapii (wykorzystuje się w nich schłodzony azot w temperaturze -160 Cx), laser biostymulujący oraz pole elektromagnetyczne. Starym sposobem są też okłady borowinowe, możesz je jednak stosować jedynie wtedy, gdy dolegliwości nie są w fazie ostrej.
Leki, które mogą pomóc
Pośród suplementów dietetycznych furorę robi glukozamina, aminokwas pozyskiwany ze skorupiaków morskich, a pobudzający do regeneracji ścięgna, chrząstkę stawową i kości. Preparaty z glukozaminą dostępne są bez recepty i można je przyjmować regularnie, bez obawy o skutki uboczne: Glucosamin 40 zł/60 tabl., Glukozamina Bio-activ 20 zł/30 tabl., Bio-Glukozamina 35 zł/30 tabl.,
Stavomax 28 zł/30 tabl., Reumatrix 50 zł/60 tabl., Artreum 30 zł/60 kaps., ArthroStop Plus 28 zł/30 tabl.
W aptece są również dostępne preparaty na bazie imbiru, łagodzące reumatoidalne bóle stawów: Zinaxin 45 zł/60 kaps., Zinaxin Rebuild 65 zł/60 kaps. (zawiera również glukozaminę).



