Niezwykła kariera kwasów omega

3 zaczęła się od… Eskimosów. W latach 50. odkryto, że nie miewają oni zawałów, nie są otyli, rzadziej zapadają na choroby cywilizacyjne, jak: łuszczyca, cukrzyca, astma, reumatyzm. Naukowcy zaczęli zastanawiać się, jak to możliwe, że mimo bardzo tłustego pożywienia, z jakiego składa się ich menu (tłuste mięso ryb, fok, wielorybów) omijają ich ataki serca, udary mózgu i inne choroby krążenia. Zagadka wyjaśniła się pod koniec lat 70., gdy dwóch duńskich naukowców udowodniło istnienie zależności między dietą bogatą w kwasy tłuszczowe omega 3 obecne w rybach, a zdrowiem człowieka. Od tego czasu odkryto wiele innych cennych zalet tego niezwykłego związku.

Czym są omega 3?

To związki niezbędne dla życia człowieka. Stanowią 60 proc. wszystkich kwasów tłuszczowych mózgu, siatkówki oka oraz plemników. Należą do grupy wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które nazywa się NNKT – niezbędnymi nienasyconymi kwasami tłuszczowymi.

Organizm ludzki nie potrafi ich sam wytworzyć, dlatego musimy mu ich dostarczyć wraz z pożywieniem. Kwasy omega 3 znajdują się głównie w tłustych rybach (makreli, łososiu, tuńczyku, śledziach wędzonych, sardelach, dorszach, sardynkach), ale także np. w siemieniu lnianym. Dwie aktywne formy tych kwasów – EPA i DHA – występują wyłącznie w rybach morskich. Ich niedobór może poważnie zaburzać prawidłowe funkcjonowanie organizmu.

• Zapobiegają chorobom serca

To chyba najbardziej znana właściwość kwasów omega 3. Pomagają w blokowaniu działania prostaglandyn i leukotrienów. Substancje te, jeśli jest ich zbyt wiele w organizmie człowieka, powodują nadmierne krzepnięcie krwi, tworzenie się skrzeplin, co grozi chorobami serca, a nawet zawałem. Kwasy zmniejszają lepkość krwi i ułatwiają jej przepływ. Nasycone nimi ściany naczyń krwionośnych stają się bardziej elastyczne, krew łatwiej przez nie przepływa, transportując tlen. Zabezpieczają tym samym przed zakrzepami, a w konsekwencji – chorobami układu krążenia. Regulują też rytm serca i zmniejszają kurczliwość naczyń, prowadzącą do zaburzeń ukrwienia serca i mózgu. 

• Obniżają poziom złego cholesterolu

Kwasy omega 3 regulują poziom lipidów (związków organicznych obecnych w ustroju człowieka). Obniżają stężenie niekorzystnych dla zdrowia trójglicerydów, a podwyższają – korzystnej frakcji HDL. W ten sposób zapobiegają wystąpieniu miażdżycy i nadciśnienia. Brytyjscy naukowcy dowiedli, że osoby często jedzące tłuste ryby mają najwyższy poziom „dobrego” cholesterolu, wyższy nawet niż wegetarianie.

• Wzmacniają odporność

Dzięki kwasom omega 3 układ immunologiczny organizmu staje się bardziej aktywny, stymuluje wytwarzanie czerwonych i białych krwinek. Ważną rolę odgrywa tu zwłaszcza kwas eikozapentaenowy EPA z grupy omega 3, który hamuje powstawanie pozapalnych substancji, dzięki czemu zabezpiecza nas przed zachorowaniem. Warto sięgnąć po te kwasy zarówno, by wzmocnić organizm, jak i zregenerować go w okresie rekonwalescencji.

• Wpływają korzystnie na skórę

Dermatolodzy zalecają zażywanie kwasów lub preparatów je zawierających, bo wykazują one działanie przeciwzapalne. Wspomagają odnowę komórkową, sprawiają, że skóra staje się bardziej nawilżona, gładka i elastyczna. Łagodzą dolegliwości związane ze zgrubieniami skóry i pękaniem pięt, egzemami, a nawet łuszczycą i trądzikiem. Zaleca się też, np. smarowanie tranem skaleczeń w celu szybszego gojenia się naskórka.

• Łagodzą bóle stawów

„Gdzie ludziska jedzą śledzie, tam doktorom się nie wiedzie” – mówi holenderskie przysłowie. Od dawna medycyna ludowa wykorzystywała tłuszcz rybi w leczeniu reumatyzmu. Dziś badania naukowe potwierdziły, że regularne spożywanie kwasów omega 3 zmniejsza sztywność i bolesność stawów. Prawdopodobnie jest to efekt przeciwzapalnego działania kwasów. Opóźniają one lub wręcz nie dopuszczają do powstawania zmian chorobowych.

• Zapobiegają depresji i chorobie Alzheimera

Odkryto, że osoby o obniżonym nastroju i cierpiące na zaburzenia emocjonalne mają bardzo niski poziom kwasu DHA we krwi, który odpowiada za produkcję hormonów szczęścia: serotoniny i dopaminy. W Japonii, gdzie dokonano tego odkrycia, omega 3 stosuje się w leczeniu depresji. Najnowsze badania amerykańskich uczonych wykazały też, że chronią one przed chorobą Alzheimera. Zapobiegają bowiem powstawaniu w mózgu płytek amyloidalnych oraz spolotów nerofibrylarnych, typowych dla tej choroby. Już proste zmiany w diecie mogą pozytywnie wpłynąć na mózg i skutecznie chronić go przed demencją.

• Wspomagają odchudzanie

Jak to możliwe, że tłuszcz odchudza? Wydaje się to całkiem nieprawdopodobne. A jednak… Kwasy omega 3 spowalniają trawienie, a to sprawia, że dłużej czujemy się najedzeni i mamy mniejsze pragnienie. Gdy brakuje ich w organizmie, towarzyszy nam stałe uczucie głodu. Kwasy wspomagają też rozpad tkanki tłuszczowej. Spożywając je codziennie, możemy stracić tygodniowo do pół kilograma i to bez większych zmian w jadłospisie!

• Są dobre dla mózgu

Omega 3, a zwłaszcza jeden z ich składników, kwas tłuszczowy DHA, jest szczególnie ważny dla prawidłowego funkcjonowania mózgu i całego układu nerwowego. Wspomaga koncentrację, pozytywnie wpływa na rozwój umysłowy i koordynację ruchową (zwłaszcza dzieci). Gdy brakuje go w organizmie, mózg staje się ospały, słabiej przyswaja wiedzę. Potwierdziły to badania przeprowadzone w Norwegii. Kobietom w ciąży oraz karmiącym matkom podawano olej z wątroby dorsza bogaty w kwasy omega 3. Okazało się, że dzieci matek poddanych doświadczeniu osiągały w późniejszym okresie życia lepsze wyniki w testach na inteligencję, były sprawniejsze ruchowo, miały mniej kłopotów z nauką niż rówieśnicy. Z kolei badacze francuscy ustalili, że osoby po 63. roku życia, które spożywają dużo kwasów omega 3, dłużej zachowują sprawność umysłową.

• Chronią przed nowotworami

Badania laboratoryjne wykazały, że omega 3 hamują wzrost komórek nowotworowych. Głównie dzięki kwasowi tłuszczowemu EPA odpowiedzialnemu za prawidłową syntezę eikozanoidów. Z kolei eikozanoidy powstrzymują rozwój guzów nowotworowych. Kobiety, które włączą produkty zawierające kwasy omega 3 do swojego menu, są mniej narażone na raka piersi, trzonu macicy i okrężnicy.

2 x w tygodniu ryby lub… pigułka

Dietetycy zalecają, by codziennie spożywać minimum 1g kwasów omega 3. Najlepiej w postaci naturalnej. Oznacza to, że ryby morskie powinny się znaleźć na naszym stole 2 razy w tygodniu (ok. 20 dag podczas każdego posiłku). Warto je też wprowadzić do jadłospisu dzieci. Obecnie eksperci proponują podawanie ryb dzieciom już od pierwszego roku życia, pod warunkiem, że są to ryby dobrej jakości i nie zawierają metali ciężkich. Dzieci od 7. roku życia powinny spożywać ryby morskie przynajmniej 2 razy w tygodniu, w szczególności: śledzie, makrele, halibuty, dorsze, sardynki. Produkty z kwasami omega 3 są też bardzo wskazane dla kobiet w ciąży. Osoby, które nie lubią ryb pod żadną postacią lub mają na nie alergię, mogą zastąpić je suplementami w postaci tranu.

Dodaj komentarz