Alergia pokarmowa
Objawy chorobowe w organizmie pojawiające się po spożyciu pokarmu, na który pewna grupa ludzi jest uczulona. Reakcję alergiczną wywołuje układ immunologiczny, traktując jedzenie jako szkodliwe. Zaostrzenie objawów może pojawić się po spożyciu nawet małej ilości pokarmu.

Aminokwasy
Najważniejszy budulec białek. Pełnią też inne, równie ważne funkcje w organizmie, np. przenoszą impulsy w układzie nerwowym, regulują wzrost komórkowy. U człowieka występuje 20 podstawowych aminokwasów.

Anoreksja
To inaczej jadłowstręt, zwykle o podłożu psychicznym. Choroba najczęściej dotyka dziewczęta i młode kobiety. Osoby chore przeważnie postrzegają siebie jako dużo grubsze i brzydsze, niż są w rzeczywistości. Stosują różne metody, aby obniżyć masę ciała np. radykalnie ograniczają ilość spożywanego pokarmu, zażywają leki przeczyszczające i moczopędne, prowokują wymioty po posiłku, intensywnie ćwiczą. Stosowanie tych metod przez kilka miesięcy może doprowadzić do wyniszczenia organizmu, co prowadzi do często już nieodwracalnych zmian.

Antyoksydanty (przeciwutleniacze)
Związki chemiczne, które wymiatają z organizmu wolne rodniki. Antyoksydanty chronią każdego z nas przed ryzykiem zachorowania na nowotwory, choroby układu krążenia, cukrzycę, choroby stawów, zaćmę. Podnoszą ogólną odporność organizmu na zakażenia i infekcje, łagodzą przebieg wielu chorób.

Awitaminoza
To stan braku witamin lub znacznego ich niedoboru, powodujący zaburzenia w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu. Pojawia się na skutek żywienia ubogiego w witaminy lub upośledzonego ich wchłaniania w przewodzie pokarmowym. Powoduje różnorodne zakłócenia przemiany materii.

Bariatria
Dział medycyny zajmujący się leczeniem, badaniem przyczyn i zapobieganiem otyłości.

Biała tkanka tłuszczowa
Zwana jest też żółtą. Jest to ta „zła” tkanka tłuszczowa. Gromadzi się w nadmiarze pod skórą. Jej rozrost następuje w wyniku spożywania zbyt wielu kalorii w stosunku do potrzeb organizmu.

Białka
Podstawowy budulec mięśni. W skład białek wchodzą aminokwasy połączone ze sobą wiązaniami peptydowymi. Białka, w zależności od ich budowy, dzielimy na proste i złożone, a w zależności od funkcji – na strukturalne i funkcjonalne. Strukturalne to te budulcowe. Powstają z nich też barwniki włosów, oczu i skóry. Funkcjonalne decydują o prawidłowym funkcjonowaniu organizmu, np. magazynują tlen, umożliwiają krzepnięcie krwi, utrzymują równowagę kwasowo-zasadową oraz prawidłowy bilans płynów.

Bilans energetyczny
To porównanie ilości energii dostarczonej z pokarmem do tej wydatkowanej przez organizm. Jeżeli  bilans jest dodatni, następuje wzrost masy ciała, jeżeli ujemny – dochodzi do jej obniżenia.

Bioaktywność (aktywność biologiczna)
Określa ona stopień, w jaki dany składnik odżywczy jest przyswajany przez organizm. W wypadku witamin, bioaktywność jest bardzo ważna. Im wyższa, tym lepsza, bo zapobiega to objawom niedoboru. Przykładowo: dla związków z grupy witaminy A aktywność biologiczna wynosi – dla retinolu 100 proc., a dla beta-karotenu – 17 proc.

Bioflawonoidy
Należą do związków flawonoidowych, powszechnie występują w roślinach. Wykazują silne właściwości przeciwutleniające. Najbardziej znane to kwercetyna, rutyna, hesperydyna.

Biotyna
Inaczej witamina H. Rozpuszczalna w wodzie. W organizmie uczestniczy w wielu ważnych reakcjach chemicznych, wpływa na funkcję tarczycy, przemianę dwutlenku węgla, właściwe funkcjonowanie skóry, stan włosów i in.

Blanszowanie
Proces technologiczny polegający na krótkotrwałym działaniu gorącej wody. Stosowany jest do owoców lub warzyw, przed ich konserwowaniem czy zamrażaniem, w celu inaktywacji zawartych w nich enzymów.

BMI (Indeks masy ciała, Wskaźnik masy ciała)
Wylicza się go, dzieląc wagę w kilogramach przez wzrost w metrach do kwadratu. Oznaczanie BMI jest bardzo ważne, ponieważ pozwala ocenić zagrożenia chorobami związanymi z nadwagą i otyłością, np. cukrzycą, chorobą niedokrwienną serca, miażdżycą. Im jest mniejsza wartość tego indeksu, tym mniejsze ryzyko tych problemów zdrowotnych. BMI wylicza się bardzo łatwo, ale jest to metoda niedokładna, gdyż nie uwzględnia płci, wieku, ani stopnia rozwoju muskulatury danej osoby.

Błonnik nierozpuszczalny
Część błonnika pokarmowego. Jego spożywanie podczas odchudzania jest wskazane, gdyż nie rozpuszcza się on w wodzie, kwasach i zasadach, nie jest trawiony ani rozkładany przez bakterie jelitowe. Wpływa natomiast na przyspieszenie przesuwania się treści pokarmowej oraz obniżenie kaloryczności pożywienia. Produktami bogatymi w ten rodzaj błonnika są otręby i produkty zbożowe z pełnego ziarna oraz nasiona strączkowe.

Błonnik pokarmowy
Składnik pożywienia, który występuje tylko w produktach roślinnych. Określany jest jako substancja balastowa regulująca pracę przewodu pokarmowego oraz rozwój flory bakteryjnej w jelitach. Pokarm, pęczniejąc, zwiększa swą objętość, co powoduje regularne wypróżnienia i chroni jelita przed niektórymi zmianami chorobowymi.

Błonnik rozpuszczalny
Część błonnika pokarmowego, która zawiera związki rozpuszczające się w wodzie. Jego źródłem w pożywieniu są owoce, warzywa, płatki owsiane.

Brązowa tkanka tłuszczowa
W przeciwieństwie do białej, „dobra” tkanka tłuszczowa. Pomaga w spalaniu kalorii i przetwarzaniu ich na ciepło. Jest dobrze ukrwiona i silnie unerwiona, o brązowym zabarwieniu. Najwięcej brązowej tkanki tłuszczowej mają noworodki i niemowlęta, bo to właśnie dla nich odpowiednia temperatura ciała jest sprawą kluczową U dorosłych jednak też ten rodzaj tkanki tłuszczowej występuje – wzdłuż kręgosłupa i w okolicy szyi.

Całkowita Przemiana Materii (CPM)
Określana też jako całkowity wydatek energetyczny. Składa się na nią dzienne zapotrzebowanie organizmu na kalorie, związane z jego funkcjonowaniem oraz codzienną aktywnością fizyczną.

Celiakia
Choroba trzewna objawiająca się wrażliwością na gliadynę – białko zawarte w ziarnie pszenicy i żyta oraz ich przetworach. Może przebiegać bezobjawowo, ale zazwyczaj przejawia się oddawaniem tłuszczowych stolców. Powoduje uszkodzenie jelit, niski wzrost, osłabienie wchłaniania witamin. Chorzy muszą stosować dietę bazującą na specjalnych produktach bezglutenowych.

Cholesterol
Związek zaliczany do grupy tłuszczy. Organizm wytwarza z cholesterolu hormony płciowe, kwasy żółciowe, witaminę D. Cholesterol to także ważny składnik błon komórkowych oraz zewnętrznej warstwy lipoproteid osocza. Jego nadmiar w diecie może jednak doprowadzić do zmian miażdżycowych.

Cholina
Znana jest głównie z tego, że wpływa na lepszą pamięć. Jest składnikiem lecytyny. Występuje w produktach roślinnych i zwierzęcych. W ostatnich czasach udowodniono, że organizm nie jest w stanie sam jej wytworzyć i musi być dostarczana z pożywieniem. Od niedawna uważana za związek o charakterze witaminowym.

Ciała ketonowe
Związki powstające w wątrobie z tłuszczów i niektórych aminokwasów. Ich nadmiar wiąże się z za dużym spożyciem tłuszczów w stosunku do węglowodanów. Mnożą się, gdy stosujesz głodówki lub masz cukrzycę. Powodują wiele zaburzeń, np. ketonemię i kwasicę ketonową (nazywaną też ketozą), a w zaawansowanych przypadkach – ketonową śpiączkę cukrzycową.

Cukrzyca
Przewlekła choroba metaboliczna, której podstawowym objawem jest podwyższony poziom glukozy we krwi. Może być spowodowana niedostatkiem insuliny (cukrzyca typu 1 – insulinozależna) lub odpornością tkanek na jej działanie (cukrzyca typu 2 – nieinsulinozależna). Organizm traci zdolność do zużywania glukozy jako źródła energii. Wzrasta jej stężenie we krwi i pojawia się ona w moczu, a tłuszcz i białko są wykorzystywane do produkcji energii. Chorzy muszą stosować specjalną dietę i często zmuszeni są przyjmować insulinę.

Dodaj komentarz