Przyszłe mamy, które mają nadwagę, powinny być pod  troskliwą opieką lekarza specjalisty i stosować się pilnie do jego zaleceń. Ciąża kobiety otyłej uważana jest za ciążę wysokiego ryzyka. Dzięki postępowi w medycynie, większość pań, także bardzo puszystych, ma szansę na szczęśliwe donoszenie ciąży i urodzenie dziecka. Warto jednak zdawać sobie sprawę z zagrożeń i wiedzieć, na co zwracać uwagę.

Podwójne obciążenie
Dr Ewa Romejko, ginekolog położnik i endokrynolog, autorka pracy doktorskiej na temat powikłań u otyłych  ciężarnych, uważa, podobnie jak inni lekarze, że ciąża w tym wypadku powinna być zaplanowana. Najlepiej, gdyby przyszła matka spróbowała schudnąć, nim podejmie decyzję o dziecku. W ten sposób płód będzie miał wewnątrz macicy lepsze warunki do rozwoju, a nabyte przez matkę prawidłowe nawyki żywieniowe pomogą jej utrzymać wagę w czasie ciąży. Niestety, w praktyce wygląda to inaczej i na oddziały położnicze zgłasza się wiele młodych kobiet z dużą otyłością. Nierzadko ważą 120 kg i więcej. Już w pierwszym trymestrze znajdują się w mniej korzystnej sytuacji niż  szczupłe panie, bo otyłość sama w sobie jest chorobą metaboliczną, a dodatkowo przyczynia się do rozwoju innych schorzeń. Zaburza pracę układu krążenia i oddechowego, obciąża kręgosłup, kości i stawy, sprzyja wystąpieniu nadciśnienia tętniczego i wszystkim jego następstwom. Duża nadwyżka kilogramów zwiększa także ryzyko rozwinięcia się cukrzycy.

Ciąża nasila te wszystkie zagrożenia, bo masa ciała jeszcze się powiększa, ponadto w organizmie zachodzi wiele procesów zmieniających jego fizjologię. Są one następstwem zwiększonej produkcji hormonów: progesteronu, estrogenów i relaksyny, które rozluźniają tkankę mięśni i stawów, obciążają też  znacznie wątrobę. Serce musi ciężej pracować, bo przepompowuje więcej krwi niż dotychczas. Bije szybciej niż przed zajściem w ciążę o 20 uderzeń na minutę.

Otyłe panie spodziewające się dziecka częściej chorują na infekcje dróg moczowych i uporczywe zaparcia. W odróżnieniu od szczupłych przyszłych mam, zazwyczaj nie odczuwają nudności  na początku ciąży, co zawdzięczają większej ilości estrogenów (hormony te produkuje także tkanka tłuszczowa). Z tej samej przyczyny mniej narażone są na poronienia. Z powodu mniejszej aktywności, rzadziej dochodzi u nich do przedwczesnego porodu. Także anemia występuje u pań z nadwagą nie tak często jak u szczupłych.

Słodkie zagrożenie
Po 22. tygodniu ciąży u wszystkich kobiet pojawia się zjawisko insulinooporności, które polega na zmniejszonej wrażliwości komórek na insulinę. Trzustka zaczyna wydzielać ten hormon w nadmiarze, a to z kolei powoduje gwałtowne obniżenie się poziomu cukru we krwi i pojawia się niebezpieczeństwo cukrzycy. U wielu puszystych przyszłych mam insulinooporność występowała także przed ciążą, w związku z tym są one teraz podwójnie narażone na rozwój cukrzycy. Ponadto zazwyczaj choroba ta ujawnia się u nich wcześniej, nawet przed 20. tygodniem ciąży, dlatego tak ważne, by panie z nadwagą spodziewające się dziecka kontrolowały cukier. Na początku ciąży wykonuje się badanie jego poziomu na czczo, a w drugiej połowie sprawdza się także poziom cukru po obciążeniu glukozą. Daje to odpowiedź, czy doszło do rozwoju cukrzycy u pacjentki, czy nie. – Kobietom otyłym lekarze zalecają zwykle częstszą kontrolę cukru  i wcześniejsze wykonanie testu obciążenia glukozą – mówi dr Ewa Romejko. – Szczególnie starannej opieki wymaga pacjentka, która chorowała na cukrzycę jeszcze przed ciążą. Jednak i ona ma szansę urodzić zupełnie zdrowe dziecko, jeżeli uda się unormować poziom cukru w czasie ciąży, a optymalnie już 3 miesiące przed nią.

Test obciążenia glukozą wykonuje się na czczo, w godzinę i 2 godziny po wypiciu szklanki wody z rozpuszczonymi 75 gramami glukozy. Prawidłowe wyniki  badania to: 105 mg% na czczo, 180 mg% po godzinie od podania glukozy i 140 mg% po 2 godzinach od tego momentu.

Podstępne ciśnienie
Każda przyszła mama powinna zgłaszać się do prowadzącego ją specjalisty przynajmniej raz w miesiącu, chyba że ze względu na jakieś powikłania zaleci on częstsze wizyty. Poza badaniem ginekologicznym, wysłuchiwaniem tętna dziecka, lekarz mierzy także ciśnienie tętnicze krwi. Jeśli utrzymuje się ono na właściwym poziomie, a ze względu na otyłość istnieje ryzyko rozwoju nadciśnienia, wystarczy powtarzać ten pomiar samemu raz w tygodniu w domu. Gdy jednak nadciśnienie się pojawi, kobieta musi 3 razy dziennie kontrolować ciśnienie krwi. Jeżeli okaże się wysokie, należy natychmiast kontaktować się z lekarzem. Kobiety otyłe dość często mają nadciśnienie jeszcze przed ciążą. Może ono bardziej wzrosnąć w trzecim trymestrze ciąży, gdy przyszłej matce przybywa najwięcej kilogramów. Potrzebna jest wtedy szybka interwencja lekarska i podanie leków obniżających ciśnienie, aby uchronić kobietę przed rzucawką w czasie porodu. Nadciśnienie tętnicze i nieprawidłowości metaboliczne wynikające z otyłości przyczyniają się do zagęszczenia krwi. W połączeniu ze zwiększonym uciskiem ciała na naczynia żylne nóg, grozi to zakrzepicą i zatorem płucnym.

Jeśli kobieta miała nadciśnienie jeszcze przed ciążą, może to zahamować rozwój płodu, ponieważ naczynka krwionośne doprowadzające krew do łożyska nie pracują prawidłowo i jest on po prostu gorzej odżywiony. Dlatego otyłe panie często rodzą stosunkowo małe dzieci. Jeśli zaś chorują w ciąży na cukrzycę, efekt może być odwrotny – noworodki osiągają dużą wagę i w przyszłości mogą być podatne na cukrzycę typu 2.

Pod opieką dietetyka
Przyszłe mamy z dużą nadwagą nie powinny przytyć w ciąży więcej niż 6–8 kg. Wymagają zatem opieki dietetyka. Menu powinno być zbilansowane pod względem zawartości składników odżywczych i kaloryczności. – Jest to na ogół dieta cukrzycowa, przy której zaleca się spożywanie posiłków małych, ale częstych – tłumaczy dr Ewa Romejko. – Kobieta z dużą otyłością powinna przytyć do 30. tygodnia ciąży najwyżej kilogram albo wcale. Nie może być również zbyt długiej przerwy nocnej w jedzeniu. Przyszła mama, inaczej niż wszyscy, ma prawo zjeść kolację nawet późnym wieczorem, pół godziny przed snem. Szczegółowe zalecenia ustala dietetyk. Mimo wymienionych zagrożeń, dr Ewa Romejko zaleca wszystkim przyszłym mamom, także tym puszystym, optymizm i zaakceptowanie siebie. Jeśli nie ma powikłań towarzyszących otyłości, tzn. nie rozwija się cukrzyca i nie pojawi nadciśniene tętnicze (lub jest dobrze kontrolowane), to sama otyłość nie musi mieć żadnego niekorzystnego wpływu na rozwój malucha. Warto jednak postanowić, że dziecko po urodzeniu się będzie zdrowo odżywiane i chronione przed otyłością.

Optymalny zalecany przyrost wagi w ciąży jest zależny od wartości BMI przed ciążą i wynosi:

dla BMI poniżej 19,8  –  12,5–18 kg
dla BMI od 19,8 do 26,0  –  11,5–16 kg
dla BMI 26,0 do 29,0  –  7–11,5 kg
dla BMI powyżej 29,0  –  nie więcej niż 8 kg

W 3. trymestrze ciąży przyrost masy ciała matki zależy przede wszystkim od zwiększenia masy płodu, a przybieranie na wadze w 1. i 2. trymestrze wiąże się głównie ze wzrostem ilości tkanki tłuszczowej. U kobiet z nadwagą i otyłością przyrost masy ciała w ciąży powinien być mniejszy niż przeciętny, gdyż w przeciwnym razie zyskują one dodatkowo około 3,6  kg tkanki tłuszczowej.

Dodaj komentarz