Hormony, o których mowa, to trójjodotyronina (T3), tyroksyna (T4) i kalcytonina, która reguluje poziom wapnia i fosforu we krwi. Dwa pierwsze zaś odpowiadają za wzrost i rozwój wielu narządów. Są niezbędne do prawidłowego przebiegu licznych procesów w organizmie, m.in. metabolicznych. Aby jednak tarczyca mogła hormony wytwarzać, potrzebuje odpowiednich dawek jodu. Organizm może go przyswajać wraz z pożywieniem (doskonałym źródłem są ryby morskie) lub z powietrza (najbogatsze w jod jest powietrze nadmorskie).

Prawidłowe funkcjonowanie tarczycy zależy także od hormonów wydzielanych przez podwzgórze i przysadkę mózgową. Kiedy organizm odczuwa brak hormonów tarczycowych, podwzgórze zaczyna wydzielać tyreotropinę (TSH), która ma za zadanie pobudzić tarczycę do pracy. Kiedy natomiast we krwi krąży zbyt wiele hormonów tarczycowych, automatycznie zostaje „wyłączona” przysadka.

Choć każdy może mieć problemy z tarczycą, czterokrotnie częściej borykają się z nimi kobiety. Ryzyko choroby wzrasta przede wszystkim w okresie zmian hormonalnych, tj. w czasie dojrzewania i przekwitania.

W poszukiwaniu przyczyn

Gwałtowne chudnięcie czy tycie bez przyczyny, nerwowość, senność lub poczucie ciągłego zmęczenie i osłabienia... Takie objawy nie od razu mogą budzić skojarzenie z tarczycą. No bo co może mieć wspólnego gruczoł umiejscowiony w szyi z nadwagą lub kołataniem serca? Odpowiedzialność za tego typu dolegliwości zrzuca się raczej na nieuregulowany tryb życia, stresy i przemęczenie. Gdy hormonów tarczycy jest za mało, mówi się o tzw. niedoczynności. Gdy jest ich nadmiar – o nadczynności.

Na zwolnionych obrotach

Główną przyczyną niedoczynności tarczycy jest zbyt niska produkcja hormonów. Spadek ten może być spowodowany m.in. przez przewlekłe zapalenie tarczycy czy niewydolność przysadki mózgowej. Może też  jawić się jako konsekwencja operacyjnego usunięcia tego gruczołu lub leczenia radiojodem. Niedobór hormonów tarczycowych powoduje, że twój organizm zaczyna pracować na zwolnionych obrotach.

OBJAWY 

Spowolnieniu ulega przemiana materii i wydalanie toksycznych produktów. Wtedy też gwałtownie zwiększa się masa ciała. Dodatkowo pojawiają się obrzęki twarzy, staje się ona „nalana”, puchną powieki. Innym charakterystycznym objawem jest obniżenie temperatury ciała i związane z nim nieustanne uczucie zimna. Czujesz osłabienie fizyczne i psychiczne, zbytnią senność, masz problemy z koncentracją i pamięcią. Spowolnieniu ulega mowa, a głos staje się ochrypły. Na chorobę reaguje także twoja skóra – robi się sucha i szorstka, a włosy zaczynają nadmiernie wypadać. W przypadku kobiet pojawia się jeszcze jedna konsekwencja nieprawidłowej pracy tarczycy – miesiączki stają się dłuższe i dużo bardziej obfite.

JAK CZYTAĆ BADANIA

W analizach krwi niedoczynność tarczycy objawia się obniżonym poziomem hormonów T3 i T4 oraz wysokim poziomem TSH. Charakterystyczny jest także wysoki poziom cholesterolu, który może przyspieszyć rozwój miażdżycy.

KURACJA 

Leczenie niedoczynności tarczycy polega na doustnym podawaniu preparatów zawierających hormony tarczycowe, niezależnie od jej przyczyny.

Nagłe przyśpieszenie

Nadczynność tarczycy jest to skutek nadmiernego wydzielania hormonów. Przyczyną tego stanu rzeczy może być rozrost tkanki gruczołowej, tzw. wole nadczynne, guzki czy choroba Gravesa-Basedowa.

OBJAWY 

Przy nadczynności tarczycy znacznie wzrasta przemiana materii, zużycie tlenu oraz produkcja energii cieplnej. Dlatego do typowych objawów choroby zaliczyć można szybką utratę wagi, skłonność do biegunek, nieustanne uczucie gorąca, podwyższoną temperaturę ciała, wzmożoną nerwowość, nadmierne pocenie się, kołatanie serca czy drżenie rąk. Skóra staje się wilgotna i cienka. W przypadku choroby Gravesa-Basedowa charakterystycznym objawem jest wytrzeszcz oczu.

JAK CZYTAĆ BADANIA 

W obrazie krwi stwierdza się wysoki poziom hormonów T3 i T4 oraz niski TSH. Charakterystyczny jest przy tym obniżony poziom cholesterolu.

KURACJA 

Nadczynność tarczycy można leczyć, podając środki hamujące nadmierną produkcję hormonów lub jod promieniotwórczy. Czasami zalecane jest leczenie  chirurgicznie: usunięcie guzków lub części wola.

Kiedy do lekarza? 

Gdy zaobserwujesz powiększenie obwodu szyi, wyczujesz na niej zgrubienia, bezwzględnie idź do lekarza pierwszego kontaktu, który powinien zlecić ci specjalistyczne badania i skierować na wizytę u endokrynologa. Raz na jakiś czas powinnaś wykonywać badania kontrolne. Wczesne wykrycie ewentualnych zmian pozwoli na szybką reakcję ze strony lekarzy.

Pełna diagnostyka

• Podstawowym badaniem sprawdzającym prawidłowe funkcjonowanie tarczycy jest oznaczenie we krwi poziomu hormonów tarczycowych T3 i T4 oraz hormonu przysadki mózgowej TSH.

• Następnie wskazane jest wykonanie USG, aby określić ewentualne nieprawidłowości wewnątrz gruczołu, np. istnienie guzków. Jeśli badania wykażą jakieś zmiany, czasami w takiej sytuacji wykonywana jest biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC). Zabieg ten polega na nakłuciu cienką igłą guzka pod kontrolą USG i pobraniu tkanki do badania histopatologicznego, w celu wykluczenia zmian nowotworowych.

• Aby uzyskać pełen obraz tarczycy, wykonywana jest też scyntygrafia, w wyniku której otrzymuje się tzw. mapę tarczycy, umożliwiającą określenie jej kondycji.

Dodaj komentarz