BMI czyli Body Mass Index

BMI to wyliczenie polegające na podzieleniu wagi w kg przez kwadrat wzrostu w metrach. Na przykład osoba o masie 60 kg i wzroście 170 cm będzie miała BMI: 60 / (1,7 x 1,7) = 20,76.

Metoda ta jest niedokładna i schematyczna, gdyż nie uwzględnia płci, wieku ani stopnia umięśnienia. Nie polecana np. do oceny prawidłowej masy ciała ludzi o muskularnej budowie, ponieważ bardzo często mają oni wysokie BMI, teoretycznie świadczące o nadwadze, co ma się nijak do rzeczywistej budowy ich ciała.

Pomiary obwodów (wskaźnik WHR)

Wskaźnik WHR (Waist Hip Ratio) – jest stosunkiem obwodu talii do obwodu bioder. Wartość tego wskaźnika wykorzystuje się jako kryterium podziału na dwa zróżnicowane typy otłuszczenia i otyłości: androidalny (typu jabłko) oraz gynoidalny (typu gruszka). Wskaźnik otrzymujemy, dzieląc obwód w pasie (w połowie odległości dolnych żeber i bioder) przez obwód bioder w najszerszym miejscu. Jeśli wynik jest większy niż 0,9 (mężczyźni) i 0,8 (kobiety), to świadczy o jabłkowym typie otyłości (brzusznym). Jeśli jest mniejszy, dowodzi otyłości gruszkowej (biodrowo-udowej). To prosta metoda, pozwalająca podczas odchudzania z tygodnia na tydzień obserwować zmiany obwodów swoich newralgicznych miejsc. Pomiary powinny być prowadzone zawsze w taki sam sposób, w tych samych miejscach ciała i o tej samej porze dnia, najlepiej na czczo, rano.

Metoda impedancji elektrycznej

Tkanki ludzkie mają wiele różnych właściwości. Jedną z nich jest to, że stawiają różny opór przepływającemu strumieniowi elektronów. Gdy się zamknie ten obwód i przepuści prąd o niewielkim napięciu (np. z baterii), można na podstawie stawianych oporów, za pomocą odpowiedniego urządzenia stwierdzić, ile procentowo każda z tkanek zajmuje miejsca w organizmie. Otrzymany wynik najczęściej wyrażany jest w procentach. Na rynku dostępne są różne wagi elektroniczne, które mają funkcję pomiaru ilości tkanki tłuszczowej i wody. Przesyłają one sygnał elektryczny od stopy do stopy i w ten sposób następuje pomiar. Cena takich wag jest zróżnicowana, zależy od ich jakości i producenta, jednak za 60 zł można już nabyć urządzenie średniej klasy. Dostępne są również aparaty (mierniki) do pomiaru tkanki tłuszczowej, które z kolei przesyłają sygnał od dłoni do dłoni. Dodatkowo urządzenie to przed pomiarem wymaga wprowadzenia pewnych danych: wagi, wieku, płci i wzrostu, gdyż pozwala to na otrzymanie odpowiedniego wyniku. Godne polecenia jest urządzenie marki Omron, które kosztuje ok. 299 zł.

Metoda ta jest w miarę dokładna, bo margines błędu wynosi 4 proc. Wyniki jednak są uzależnione od nawodnienia organizmu, ostatnio zjedzonych posiłków oraz temperatury ciała. Jeśli na przykład jesteś odwodniona, pomiar wykaże u ciebie wyższy procent tkanki tłuszczowej niż ten rzeczywisty.

Istotną wadą urządzeń tego typu jest to, że mierzą procentową zawartość tkanki tłuszczowej tylko na poziomie zamkniętego obwodu, dlatego wynik pomiaru przez dłonie będzie inny niż w przypadku impulsu od stopy do stopy. Dwie osoby o takiej samej masie ciała i wzroście: jedna z tendencją do odkładania się tłuszczu zapasowego równomiernie w całym ciele, druga – w okolicy bioder i na udach, będą miały różne wyniki. Pomimo pewnych wad warto zaopatrzyć się w takie urządzenia, gdyż jeśli będziesz systematycznie dokonywać pomiarów, zyskasz świadomość spadku lub wzrostu masy tkanki tłuszczowej. Stosując je, pamiętaj, by pomiaru dokonywać o tej samej porze dnia.

Pomiar kalipersami

Metoda ta polega na pomiarze grubości fałdów skórnych w określonych punktach ciała za pomocą kalipersów (rodzaj cyrkla z podziałką). Do kupienia w sklepach medycznych lub przez internet, na aukcjach (np. na Allegro). Możesz dokonać pomiarów sama na sobie, nim jednak nabierzesz wprawy, wyniki mogą nie być w 100 proc. dokładne. Otrzymane liczby podstawia się do wzoru, który wylicza procent tkanki tłuszczowej.

Dane wyjściowe to Body Density (BD). Jest to gęstość ciała, którą obliczamy dzięki pomiarom fałdu skóry. Wartość określająca gęstość ciała potrzebna jest do późniejszego wyliczenia Body Fat (BF) – czyli procentowej zawartości tłuszczu.

Wzór na kalipersy

U kobiet:

Mierzymy: fałd tricepsu (ramienia), uda oraz biodra. Wynik odczytujemy w milimetrach, ponieważ taka podziałka podana jest na kalipersie.
BD = 1.099421 - (0.0009929 x X3) + (0.0000023 x X32) - ( 0.0001392 x X4)
X3 = suma pomiaru tricepsu, biodra oraz uda
X32 = suma pomiaru tricepsu, biodra oraz uda podniesiona do potęgi drugiej
X4 = wiek w latach

W ten sposób obliczyliśmy BD (gęstość ciała). Mamy już wszystkie dane, aby obliczyć procentową zawartość tkanki tłuszczowej BF

Korzystamy z wzoru (są dwa warianty wzoru, podane przez dwóch różnych autorów, ale wynik w obu przypadkach jest taki sam):
BF% = (457 : BD) - 414.2   lub   BF% = (495 : BD) - 450

U mężczyzn:

Mierzymy: klatkę, brzuch oraz udo. 
BD = 1.1093800 - (0.0008267 x X3) + 0.0000016 x X32) - (0.0002574 x X4)
X3 = Suma pomiarów (klatka, pępek, udo)
X32 = Suma pomiarów (klatka, pępek, udo) podniesiona do potęgi drugiej.
X4 = Wiek w latach.

Podobnie jak w wypadku kobiet, teraz korzystamy z wzoru:
BF% = (457 : BD) - 414.2   lub   BF% = (495 : BD) - 450.

Wyniki u osób starszych (u których procent tłuszczu wewnętrznego jest z reguły wyższy niż podskórnego) oraz u osób innych ras niż rasa biała (gdyż wzory opracowywano na pomiarach osób tej wyłącznie rasy) mogą być nieadekwatne do rzeczywistego stanu.

Metoda rentgenowska

DEXA (od Dual Energy X-ray Absorptiometry) ma częste zastosowanie w medycynie. Stosuje się ją do pomiaru gęstości kości (np. przy osteoporozie), ale potrafi też bardzo precyzyjnie określić ilość tłuszczu w ciele. Wskazuje też dokładnie lokalizację tkanki tłuszczowej.

DEXA skanuje całe ciało dwoma różnymi (niskimi) dawkami promieni i na podstawie różnicy odczytów określa masę kości oraz tkanek miękkich, w tym tłuszczowej.

Jest to metoda bardzo dokładna (margines błędu do 2 proc.), dodatkowym jej plusem jest to, że obejmuje w badaniu zarówno tłuszcz wewnątrzotrzewnowy, jak i podskórny. Koszt badania – około 100 zł.

W objęciach nauki lub w domu

Istnieje jeszcze wiele innych, mniej popularnych metod pomiaru tkanki tłuszczowej, np. ważenie hydrostatyczne ( pod wodą, bez powietrza w płucach). Nie jest to metoda często wykonywana, ponieważ sam pomiar jest trudny ze względu na fakt, że część pacjentów obawia się zanurzenia, w dodatku bez powietrza w płucach. Metodę tę stosują głównie ośrodki akademickie i naukowe. Osoby stawiające pierwsze kroki w odchudzaniu powinny mierzyć procent tkanki tłuszczowej raz w miesiącu, osoby zaawansowane – co 1–2 tygodnie.

Dodaj komentarz