Dieta

Określony sposób żywienia, dobrany odpowiednio do stanu i wymagań organizmu. Dobór menu często związany jest też z różnymi chorobami. W obecnych czasach definicji diety używa się jednak częściej w odniesieniu do diet odchudzających.

Dieta odchudzająca

Zbiór zaleceń dietetycznych, zwykle przedstawiany w postaci jadłospisów. Celem jest zmniejszenie masy ciała, a co za tym idzie – tkanki tłuszczowej. Dieta odchudzająca powinna być stosowana pod okiem specjalisty – dietetyka lub lekarza bariatry.

Dodatki do żywności

Naturalne lub sztuczne środki, które nie są spożywane jako żywność samodzielnie. Dodaje się je do jedzenia w celu poprawy walorów smakowych, przedłużenia trwałości i poprawienia wyglądu produktów. Nie mają żadnej wartości odżywczej.

Efekt jojo

Wahanie się masy ciała polegające na szybkim chudnięciu i potem błyskawicznym powrocie do wagi sprzed odchudzania, czasem nawet większej. Efekt ten występuje najczęściej po stosowaniu nieodpowiedniej, restrykcyjnej diety lub po głodówkach.

Elektrolity

Substancje rozpuszczające się w wodzie z uwolnieniem jonów, które w roztworach wodnych przewodzą prąd elektryczny. Dla człowieka najważniejsze są jony: sodu, potasu, wapnia i magnezu. Odpowiadają za równowagę kwasowo-zasadową w organizmie oraz uczestniczą w procesach przemiany materii.

Enzymy

Regulatory reakcji chemicznych w przemianach zachodzących w organizmie. Wpływają na szybkość reakcji i nie ulegają zużyciu. Biorą udział w procesach wzrostu, przemiany materii, w wykorzystaniu pokarmów, zwalczaniu wolnych rodników i innych.

Fenyloketonuria

Wrodzony defekt przemiany aminokwasów w organizmie. Objawy kliniczne pojawiają się już w okresie noworodkowym. Chorzy zmuszeni są stosować specjalną dietę opartą na preparatach białkowych, pozbawionych fenyloalaniny oraz wyeliminować produkty słodzone aspartamem.

Fruktoza

Cukier prosty, będący głównym węglowodanem miodu i owoców. Jest wchłaniany w dwunastnicy oraz górnym odcinku jelita cienkiego i metabolizowany w większości tkanek.

Galaktoza

Cukier prosty, wchodzi w skład laktozy, oligosacharydów i polisacharydów. W wątrobie ulega przekształceniu w glukozę. Zaburzenia metabolizmu glukozy mogą prowadzić do zaćmy i choroby zwanej galaktozemią.

Gastryna

Hormon wydzielany przez komórki ściany żołądka i dwunastnicy. Pobudza wydzielanie kwasu solnego i pepsyny przez żołądek, a także poprawia motorykę jelita cienkiego i grubego.

GDA (Wskazane dzienne spożycie)

Europejski system informacji o wartościach odżywczych produktów na ich opakowaniach. Najczęściej podaje się zawartość czterech najważniejszych składników, czyli tłuszczów, tłuszczów nasyconych, cukrów prostych i sodu (lub soli). Producenci mogą uznaniowo umieszczać także informacje o węglowodanach, białku i błonniku pokarmowym. Wartości GDA informują konsumenta, jaki jest udział jednej porcji produktu spożywczego pod względem wartości energetycznej (kcal) i głównych składników odżywczych we wskazanym dziennym spożyciu. Wyliczenia są oparte na podstawie przeciętnego dziennego zapotrzebowania osoby dorosłej, czyli ok. 2000 kcal.

Glikogen

Gromadzony w ograniczonych ilościach w tkance mięśniowej i wątrobie.
Stanowi główną formę, w jakiej magazynowane są węglowodany w tkankach. Glikogen znajdujący się w mięśniach jest podstawowym źródłem glukozy dla zachodzących tam w czasie intensywnego wysiłku procesów metabolicznych. Główną rolą glikogenu w wątrobie jest zaś zapewnienie fizjologicznego stężenia glukozy we krwi między posiłkami.

Głodówka

Stan całkowitego lub częściowego wstrzymywania się od jedzenia przez pewien czas. Jest kilka form głodówki: łagodna, umiarkowana i ścisła.

Głód

Stan organizmu wywołany długotrwałym niespożywaniem jedzenia. Sygnalizowany przez podwzgórze mózgowe. Stanowi bodziec do spożycia pokarmu.

Grelina

Hormon głodu. Stymuluje apetyt i pozwala kontrolować uczucie nasycenia. Poziom greliny obniża się podczas spożywania posiłku, ale ważny w tym procesie jest odpowiedni dobór pokarmów. Węglowodany powodują szybszy jej spadek, a spożywanie tłuszczów ma niewielkie znaczenie co do poziomu greliny. Zatem szybciej będziesz głodna po zjedzeniu tłustego pokarmu niż po posiłku zawierającym większe ilości węglowodanów.

Hiperchole-sterolemia

Podwyższony poziom cholesterolu w surowicy krwi, przekraczający  5,2 mmol/l. Może być wynikiem defektu genetycznego oraz np. wpływu diety bogatej w cholesterol i nasycone kwasy tłuszczowe. Pierwszy etap do wystąpienia chorób miażdżycy.

Hormony

Substancje biologicznie czynne, wytwarzane w specjalnych komórkach gruczołów wewnętrznego wydzielania  Po dostaniu się z krwią do wrażliwych tkanek, regulują ich funkcje. Wyróżniamy hormony: podwzgórza, przysadki mózgowej, tarczycy, szyszynki, wątroby, trzustki, grasicy, kory i rdzenia nadnercza, jajników, wątroby, tkanki tłuszczowej i in.

Indeks glikemiczny

Lista produktów żywnościowych uszeregowanych na podstawie ich wpływu na poziom glukozy we krwi w 2–3 godziny po spożyciu. Można go zdefiniować na podstawie średniego procentowego wzrostu stężenia glukozy we krwi po zjedzeniu porcji produktu zawierającej 50 g przyswajalnych węglowodanów. Indeks glikemiczny 70 oznacza np., że po spożyciu 50 g danego produktu, poziom glukozy wzrośnie o 70 proc., czyli tak jak po spożyciu 50 g czystej glukozy. 

Informacja żywieniowa

Informacja na produkcie spożywczym, zawierająca dane o wartości energetycznej i rodzaju i ilościach składników odżywczych w produkcie.

Insulina

Hormon wytwarzany przez trzustkę, regulujący metabolizm węglowodanów. Wydzielanie insuliny gwałtownie wzrasta tuż po jedzeniu. Komórki organizmu mają receptory insulinowe wiążące krążącą insulinę, co pozwala na wchłanianie glukozy z krwi do komórek. Osoby cierpiące na nadwagę mają za dużo krążącej w organizmie niekontrolowanej insuliny. Nadmierna jej ilość może wydzielać się też w sytuacji podwyższonego poziomu cukru, np. na skutek stresu. Niewykorzystane zasoby glukozy w organizmie odkładają się, a długotrwałe wydzielanie większej ilości insuliny może wywołać problem tzw. oporności insulinowej. Wzrasta wtedy ryzyko wystąpienia cukrzycy typu drugiego.

Dodaj komentarz