Jadłospis

Wykaz produktów, potraw lub posiłków, które są oferowane klientom w restauracji, stołówce lub punkcie żywienia zbiorowego. W jadłospisie zawarte są informacje o gramaturze, wartości energetycznej i cenie produktu.

Jakość handlowa żywności

Termin charakteryzujący właściwości organoleptyczne, fizykochemiczne
i mikrobiologiczne produktu spożywczego oraz stopień, w jakim spełnia on wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania. Jest to bardzo ważne, ponieważ daje pewność, że produkt został sprawdzony i dopuszczony do spożycia.

Karnityna

Organiczny związek chemiczny, syntezowany w wątrobie, nerkach
i mózgu. W organizmie karnityna jest niezbędna do transportu kwasów tłuszczowych do mitochondriów, w których zachodzi ich oksydacja (czyli spalanie – m.in. dlatego pomaga zredukować tkankę tłuszczową podczas wysiłku fizycznego).  Występuje we wszystkich tkankach zwierzęcych.

Keratyna

Białko będące głównym składnikiem włosów, paznokci, naskórka.  Nierozpuszczalne w wodzie. Nie jest trawione w przewodzie pokarmowym człowieka.

Kilokaloria (kcal)

Jednostka, w której mierzy się wartość energetyczną pożywienia. Jedna kaloria to ilość ciepła niezbędna do podniesienia temperatury grama wody o stopień Celsjusza. Określenie zawartości kalorii w produktach żywnościowych wyraża ilość energii, którą przeciętnie przyswaja ludzki organizm przy spożyciu takiego produktu. Taka żywnościowa energia jest później wykorzystywana do podtrzymania funkcji życiowych i aktywności. Jednostką podstawową w układzie SI jest kilodżul(kJ). 1 kcal = 4,19 kJ.

Kofeina

Występuje w nasionach kawy, koli, liany brazylijskiej, liściach herbaty. Pobudza korę mózgową, ośrodki naczynioruchowe i termoregulacji, rozszerza naczynia wieńcowe, nerkowe, przyspiesza akcję serca, wzmaga wydzielanie soku żołądkowego, działa moczopędnie. Z reguły lekko podwyższa ciśnienie tętnicze krwi.

Kolagen

Główne białko tkanki łącznej. Występuje w narządach wewnętrznych i skórze, jak również w chrząstkach i kościach. Jest odpowiedzialne za elastyczność skóry, z biegiem lat jego ilość w organizmie znacznie maleje, co powoduje powstawanie zmarszczek. Kolagen jest powszechnie stosowany w kosmetykach oraz jako wypełniacz w chirurgii plastycznej.

Konserwanty

Związki chemiczne, które powodują przedłużenie przydatności do spożycia lub trwałości produktów spożywczych i przemysłowych. Najczęściej dodawane do żywności konserwanty to: benzoesan sodu, kwas askorbinowy, azotyn sodu.

Kwasy żółciowe

Organiczne kwasy syntezowane w wątrobie. Stanowią końcowy produkt rozkładu wewnątrzustrojowego cholesterolu, wydzielane są z żółcią do dwunastnicy. Odgrywają ważną rolę w trawieniu i wchłanianiu tłuszczów z pożywienia.

Leptyna

Hormon, który obniża apetyt. Wytwarzany jest w tkance tłuszczowej podskórnej, z której przemieszcza się do podwzgórza – ośrodka apetytu w mózgu, aby przekazać informację o uczuciu sytości. Spadek poziomu leptyny we krwi oraz w mózgu jest sygnałem do sięgania po jedzenie.

Likopen

Związek należący do karotenoidów, występujący w dużych ilościach w przetworach pomidorowych, ale również w różowych grejpfrutach, arbuzach. Nadaje czerwony kolor warzywom i owocom. Ma bardzo silne właściwości antyoksydacyjne, dzięki czemu chroni organizm przed chorobami serca i rakiem.

Metabolizm (Przemiana materii)

To proces zachodzący w organizmie, polegający na przetworzeniu pokarmów w energię.

Nadciśnienie tętnicze

Zespół chorobowy spowodowany znacznym podwyższeniem ciśnienia tętniczego krwi ponad normę – wartość ciśnienia skurczowego powyżej 140 mmHg i rozkurczowego powyżej 90 mmHg. Nadciśnienie tętnicze może mieć samoistną postać o nieustalonej przyczynie, ale może też występować w związku z pewnymi chorobami, jak np.: kłębkowe zapalenie nerek, guz chromochłonny nadnercza, dna moczanowa.

Nadczynność tarczycy

Stan chorobowy związany z nadmierną produkcją hormonów tarczycy. Cechuje go: przyspieszona przemiana materii, zwiększona potliwość, kołatanie serca, uczucie osłabienia.

Nadwaga

Niewielkie odstępstwo masy ciała od normy, kiedy wskaźnik BMI mieści się w przedziale od 25 do 29,9. Najczęściej nadwaga spowodowana jest dostarczaniem organizmowi zbyt dużej ilości pożywienia, w wyniku czego gromadzi się duża ilość tłuszczu.

Nietolerancja pokarmowa

Nieprawidłowa reakcja organizmu na pokarmy, które dla zdrowych osób są nieszkodliwe. Może być spowodowana zaburzeniami w pracy systemu immunologicznego.

Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe

Niezbędne, ponieważ musimy pozyskiwać je z pożywienia, bo nasz organizm nie potrafi ich sam wytworzyć. Jednym z takich kwasów jest alfa-linolenowy, należący do rodziny kwasów omega-3, innym – linolowy z rodziny omega-6.

Normy żywienia

Określają zalecane spożycie energii i podstawowych składników odżywczych dla jednej osoby na jeden dzień, uwzględniając wiek, płeć, rodzaj wykonywanej pracy. Prawidłowe odżywianie jest jednym z podstawowych warunków zdolności do wykonywania wysiłku fizycznego. Dobór pokarmów i ich odpowiednia ilość, dobre zwyczaje żywieniowe mają bezpośredni wpływ na nasze samopoczucie i długość życia.

Otyłość

Mamy z nią do czynienia, gdy nadwaga wynika z nadmiernego gromadzenia tkanki tłuszczowej. U mężczyzn tłuszcz stanowi 15-16 proc. należnej masy ciała,
a u kobiet – 19-22 proc. Gdy jego zawartość u mężczyzn przekroczy 25 proc., a u kobiet 30 proc., mówi się o otyłości. Zaczyna przybierać rozmiary epidemii, ponieważ coraz więcej ludzi nie przywiązuje wagi do racjonalnego odżywiania.

Otyłość androidalna

Inaczej: brzuszna, typu jabłko. Charakteryzuje się nagromadzeniem dużej ilości tkanki tłuszczowej w jamie brzusznej. Występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet
i może powodować wiele groźnych następstw zdrowotnych, m.in. chorobę niedokrwienną serca.

Otyłość gynoidalna

Inaczej: pośladkowo-udowa, typu gruszka. Charakteryzuje się nagromadzeniem dużej ilości tłuszczu w okolicach ud i pośladków. Występuje częściej u kobiet.

Perystaltyka

Rytmiczne skurcze mięśni gładkich przewodu pokarmowego, które pomagają w przesuwaniu pokarmu wzdłuż układu pokarmowego.

Podstawowa Przemiana Materii (PPM)

Najmniejsze tempo przemian energetycznych u osoby będącej na czczo (12-14 godz. po posiłku), w pozycji leżącej, w optymalnych warunkach (komfort psychiczny
i fizyczny). PPM może stanowić 50 -70 proc. całkowitej przemiany materii.

Ponadpodstawowa Przemiana Materii (PPPM)

Energia potrzebna do pracy mięśni (wykonywania codziennych czynności, pracy zawodowej i pozazawodowej), pobrania pożywienia, jego strawienia, wchłonięcia
i zużytkowania przez organizm oraz do utrzymania stałej temperatury ciała. PPPM wchodzi w skład Całkowitej Przemiany Materii.

Prebiotyk

Substancja obecna lub wprowadzana do pożywienia w celu stymulacji rozwoju prawidłowej flory jelit. Prebiotyki nie podlegają trawieniu i wchłanianiu w jelitach. Ich dostarczenie z żywnością korzystnie oddziałuje na gospodarza przez selektywną stymulację wzrostu i/lub aktywności jednego rodzaju lub określonej liczby bakterii w okrężnicy i prowadzi do poprawy zdrowia organizmu. Prebiotykami mogą być białka, tłuszcze, oligo- lub polisacharydy, które nie ulegają trawieniu i w formie niezmienionej docierają do światła jelita, by tam rozwijać swoje działanie.

Probiotyk

Wyselekcjonowane kultury bakterii (najczęściej pałeczki kwasu mlekowego). Ich specyficzną cechą jest zdolność przedostawania się w stanie żywym do jelita grubego, osiedlania się w nim, a nawet rozmnażania. Wpływają korzystnie na stan zdrowotny przewodu pokarmowego, a co za tym idzie – na stan zdrowia ogólnego. Główne źródło bakterii probiotycznych stanowią najczęściej fermentowane napoje mleczne. Probiotykami są m.in. bakterie: Lactobacillus acidophilus, Bifidobacterium bifidum, Lactobacillus plantarum.

Dodaj komentarz