Problem wagi ciężkiej

Ponieważ statystycznie otyłość dotyka całych rodzin, jeszcze do niedawna sądzono, że winne temu mogą być geny. Obecnie uważa się, że są one przyczyną problemów z wagą tylko w ok. 30 proc., na resztę wpływają czynniki środowiskowe. Geny otyłości mogą się ujawnić, gdy mało się ruszasz, jesz zbyt wiele kalorii, nie gardzisz fast foodami i… stosujesz drakońskie diety. Te ostatnie uaktywniają tzw. oszczędne geny. Ich działanie sprowadza się do tego, że powodują wydajniejsze wykorzystanie energii obecnej w pokarmach i szybsze jej magazynowanie w tkance tłuszczowej.

Udowodniono, że ludzie mający takie geny są często potomkami osób, które przeżyły klęski głodu. Wymarła wówczas część ludności, u której wykorzystanie energii z pokarmów było słabsze, a zdolność do przechowywania nadmiaru energii w postaci tkanki tłuszczowej, zbyt mała. To jednak nie koniec wpływu różnych czynników środowiskowych na epidemię otyłości. Obserwowany obecnie w krajach wysoko rozwiniętych lawinowy wzrost tej choroby podsunął naukowcom kolejną hipotezę badawczą: zaczęli się przyglądać wpływowi niedożywienia w okresie płodowym na późniejszy rozwój dzieci. Jeśli kobieta w ciąży odżywia się słodyczami, fast foodami, nie jada warzyw, owoców, nie pije mleka, nie je pełnowartościowego białka, płód gorzej się rozwija. Zmieniona ekspresja niektórych genów, będąca konsekwencją adaptacji do tych warunków, staje się przyczyną nadmiernego apetytu u dorosłych.

Nowa nauka – nutrigenomika

Z chwilą poznania ludzkiego genomu (a było to w 2000 roku) otworzył się nowy rozdział w badaniach dotyczących związku pomiędzy żywieniem a zdrowiem. Umożliwił on dokładniejsze poznanie procesów energetycznych odbywających się w organizmach i ich zależności od genomu. Genom to wszystkie cząsteczki DNA obecne w organizmie, albo inaczej, zbiór wszystkich genów. U człowieka zbudowany jest on z ponad 3 miliardów specjalnych związków. Geny zawierają informacje, które pozwalają komórce produkować różne białka, a one z kolei decydują o tym, jak dany organizm wygląda, jak funkcjonuje, a prawdopodobnie też -– jak się zachowuje i czy gromadzi zapasy w postaci tłuszczu. Znając jego mankamenty będzie można specjalnymi technikami naprawiać genom i trzymać go na odpowiedniej diecie, aby waga nie rosła.

Niedaleka przyszłość

Należy spodziewać się, że nutrigenomika pozwoli na zrozumienie, jak geny działają na gromadzenie tkanki tłuszczowej, apetyt, tempo metabolizmu. Strategicznym krokiem będzie poznanie wpływu indywidualnej informacji genetycznej na sposób żywienia. Na przykład wiadomo, że składniki mleka, warzyw i owoców korzystnie wpływają na metabolizm, ale dotychczas nie wyjaśniono, w jaki sposób geny mogą mieć na to wpływ. Prowadzone w przyszłości badania pozwolą zidentyfikować te mechanizmy i wyjaśnią, dlaczego niektóre składniki produktów spożywczych są korzystne dla figury, inne nie. Kolejnym przykładem jest indywidualna zmienność metaboliczna poszczególnych osób. Poznanie podstaw genetycznych tej zmienności będzie mogło być wykorzystane dla określenia indywidualnych zaleceń dietetycznych dla poszczególnych osób, aby nie tyły i były zdrowe.

Dodaj komentarz